Душанбе, 11 ноябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Сафари расмии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Ҷумҳурии Қазоқистон, ки рӯзҳои 5–7 ноябри соли 2026 идома дорад, марҳилаи муҳим дар рушди муносибатҳои Тоҷикистону Қазоқистон ба шумор меравад.

Тақвияти шарикии стратегӣ ва муносибатҳои иттифоқӣ, густариши робитаҳои тиҷоратию иқтисодӣ, ҷалби сармоя, ҳамкории саноатӣ ва ҳамоҳангсозии мавқеъҳо оид ба масъалаҳои муҳими амнияти минтақавӣ аз мавзӯъҳои асосии ин сафар мебошанд.
Сафар дар шароити таҳкими пайвастаи заминаи сиёсӣ ва ҳуқуқии ҳамкории дуҷониба сурат мегирад. Аҳамияти хосро Шартнома дар бораи шарикии стратегӣ аз 14 сентябри соли 2015 ва Шартнома дар бораи муносибатҳои иттифоқӣ аз 22 августи соли 2024 доранд, ки моҳи майи соли 2026 мавриди амал қарор гирифт. Ин санадҳо барои идомаи муколамаи сиёсӣ ва тавсеаи ҳамкории амалии ду давлат замина фароҳам меоранд.
Муколамаи сиёсӣ ва рӯзномаи муносибатҳои иттифоқӣ
Президенти Тоҷикистон 5 ноябр бо даъвати Президенти Қазоқистон Қосим-Жомарт Токаев ба шаҳри Остона ташриф овард. Ба ҳайати ҳамроҳи Президенти Тоҷикистон муовини якуми Сарвазир, роҳбарони сохторҳои сиёсати хориҷӣ, иқтисодӣ, энергетикӣ, саноатӣ, кишоварзӣ ва дигар вазорату идораҳои соҳавӣ, инчунин Раиси вилояти Суғд шомил мебошанд.
Ҳайати намояндагии Тоҷикистон доираи васеи масъалаҳои мавриди таваҷҷуҳи ду давлатро инъикос мекунад. Ҳамоҳангсозии фаъолияти сохторҳои давлатӣ барои иҷрои тавофуқҳои бадастомада ва муайян намудани имкониятҳои нави ҳамкорӣ аҳамияти муҳим дорад.
Қисми муҳими барномаи сафари Эмомалӣ Раҳмон иштирок дар мулоқоти сарони давлатҳо дар доираи Раванди Ақаба мебошад, ки 6 ноябр дар Остона баргузор мегардад ва ба масъалаҳои таъмини амният дар соҳаи зеҳни сунъӣ бахшида шудааст. Дар он роҳбарони Қазоқистон, Тоҷикистон, Ӯзбекистон, Туркманистон ва Урдун, инчунин намояндагони дигар давлатҳо иштирок доранд.
Баррасии масъалаҳои амнияти зеҳни сунъӣ дар шароити густариши босуръати технологияҳои рақамӣ аҳамияти рӯзафзун пайдо мекунад. Истифодаи зеҳни сунъӣ бо мақсадҳои террористӣ ва ифротгароёна, ҳифзи зерсохтори иттилоотӣ ва зарурати ҳамоҳангсозии байналмилалӣ дар муқобила бо таҳдидҳои нави технологӣ аз масъалаҳои муҳими ин муколама мебошанд. Раванди Ақаба, ки соли 2015 бо ташаббуси Урдун оғоз гардидааст, платформаи байналмилалии ҳамкорӣ дар самти мубориза бо терроризм ва ифротгароии хушунатомез мебошад
Ҳамкории иқтисодӣ: афзоиши гардиши савдо ва фаъолияти сармоягузорӣ
Яке аз самтҳои амалии сафари расмӣ рӯзномаи иқтисодӣ мебошад. 5 ноябр дар шаҳри Остона Форуми доираҳои соҳибкории Тоҷикистону Қазоқистон баргузор гардид, ки дар он намояндагони сохторҳои давлатӣ, вазорату идораҳои соҳавӣ ва ҷомеаи соҳибкорони ду кишвар иштирок намуданд.
Раиси Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон Султон Раҳимзода дар форум имкониятҳои сармоягузорӣ, иқтидори истеҳсолӣ ва содиротии кишвар, фазои мусоиди соҳибкорӣ ва самтҳои афзалиятноки ҷалби сармояи хориҷиро муаррифӣ намуд.
Дар натиҷаи форум намояндагони доираҳои соҳибкории ду кишвар 11 созишномаро ба маблағи умумии 135,3 миллион доллари ИМА ба имзо расониданд. Санадҳо соҳаҳои гуногуни иқтисодро фаро гирифта, ба густариши робитаҳои тиҷоратию сармоягузорӣ равона шудаанд.
Ҳамзамон, дар доираи форум мулоқоту музокироти дуҷониба дар қолабҳои «соҳибкор бо соҳибкор» (B2B) ва «соҳибкор бо давлат» (B2G) баргузор гардида, масъалаҳои татбиқи ташаббусҳои муштарак ва барқарор намудани робитаҳои мустақими тиҷоратӣ баррасӣ шуданд.
Тибқи нишондиҳандаҳои пешниҳодшудаи иқтисодӣ, гардиши савдои хориҷии Тоҷикистону Қазоқистон дар моҳҳои январ–сентябри соли 2026 ба 1 миллиарду 130 миллион доллари ИМА расида, нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 25,6 фоиз афзоиш ёфтааст. Яке аз ҳадафҳои рушди минбаъдаи ҳамкорӣ ба 2 миллиард доллар расонидани ҳаҷми гардиши савдои дуҷониба то соли 2030 мебошад.
Дар соҳаи сармоягузорӣ низ тамоюли мусбат ба назар мерасад. Дар нимсолаи аввали соли 2026 ҳаҷми сармоягузории Қазоқистон ба иқтисоди Тоҷикистон 97,8 миллион долларро ташкил дода, нисбат ба ҳамин давраи соли 2025 35,6 фоиз зиёд шудааст.
Саноат, нақлиёт ва ҳамкории кишоварзӣ
Тавсеаи ҳамкории саноатӣ, таъсиси корхонаҳои муштарак ва ҷалби сармоя ба соҳаҳои ояндадор аз самтҳои афзалиятноки шарикии иқтисодии ду кишвар ба шумор мераванд. Барои Тоҷикистон ва Қазоқистон гузариш аз амалиёти асосан тиҷоратӣ ба ҳамкории амиқтари истеҳсолӣ аҳамияти хос дорад. Ин раванд метавонад ба васеъ гардидани номгӯи маҳсулот ва баланд бардоштани рақобатпазирии он мусоидат намояд.
Ҳамкорӣ дар соҳаи геология, истихроҷ ва коркарди ашёи хоми маъданӣ низ дорои имкониятҳои назаррас мебошад. Рушди ин самт метавонад ба мубодилаи таҷрибаи технологӣ, ҷорӣ намудани усулҳои муосири истеҳсолот ва ташкили коркарди маҳсулот бо арзиши иловагии баланд мусоидат кунад.
Татбиқи лоиҳаҳои мушаххаси муштарак дар ин соҳа таҳияи минбаъдаи пешниҳодҳоро дар сатҳи вазорату идораҳои соҳавӣ ва сохторҳои соҳибкорӣ тақозо менамояд.
Тақвияти робитаҳои нақлиётию логистикӣ низ аҳамияти муҳим дорад. Тоҷикистон ва Қазоқистон ба рушди долонҳои байналмилалии нақлиётӣ, такмили инфрасохтори логистикӣ, содагардонии расмиёти интиқол ва васеъ намудани имкониятҳои транзитӣ манфиатдоранд. Системаи самараноки нақлиётӣ метавонад робитаҳои тиҷоратиро мустаҳкам намуда, дастрасии истеҳсолкунандагони ду кишварро ба бозорҳои минтақа ва дигар кишварҳои Авруосиё осон гардонад.
Дар соҳаи кишоварзӣ афзоиши ҳаҷми интиқоли маҳсулоти кишоварзӣ, рушди коркарди он ва тақвияти робитаҳои мустақими истеҳсолкунандагон бо ташкилотҳои тиҷоратӣ дорои аҳамияти калон мебошад. Харитаи роҳ оид ба зиёд намудани ҳаҷми интиқоли мутақобилаи маҳсулоти кишоварзӣ барои солҳои 2026–2027 яке аз воситаҳои амалии пешбурди ин кор ба шумор меравад.
Захираҳои об, энергетика ва рӯзномаи экологӣ
Ҳамкорӣ дар соҳаи обу энергетика яке аз самтҳои муҳими ҳамкории минтақавӣ боқӣ мемонад. Барои кишварҳои Осиёи Марказӣ истифодаи оқилонаи захираҳои об, ба назар гирифтани манфиатҳои давлатҳо ва мутобиқшавӣ ба оқибатҳои тағйирёбии иқлим барои таъмини амнияти энергетикӣ, озуқаворӣ ва экологӣ аҳамияти бевосита дорад.
Тоҷикистон ва Қазоқистон ба идомаи муколамаи созанда оид ба захираҳои обии фаромарзӣ, рушди устувори энергетика ва тақвияти механизмҳои минтақавии ҳамкории экологӣ манфиатдоранд. Дар ин замина Фонди байналмилалии наҷоти Арал мавқеи муҳим дошта, фаъолияти он ба ҳалли мушкилоти экологӣ ва иҷтимоию иқтисодии минтақаи баҳри Арал равона шудааст.
Рӯзномаи байналмилалии об, ки Тоҷикистон пеш мебарад, низ аҳамияти махсус дорад. Баргузории Конфронси чоруми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» дар Душанбе моҳи майи соли 2026 марҳилаи навбатии омодагӣ ба Конфронси ниҳоии Созмони Милали Муттаҳид оид ба масъалаҳои обро, ки соли 2028 дар назар аст, ташкил дод.
Технологияҳои рақамӣ ва сармояи инсонӣ
Рушди иқтисоди рақамӣ ва ҷорӣ намудани навоварӣ имкониятҳои иловагиро барои густариши ҳамкории Тоҷикистону Қазоқистон фароҳам меоранд. Масъалаҳои технологияҳои иттилоотӣ, зеҳни сунъӣ ва амнияти технологияҳои иттилоотӣ ба рӯзномаи Форуми доираҳои соҳибкорӣ ворид гардида буданд. Ин ҳолат аҳамияти рӯзафзуни рақамикунониро барои иқтисод, идоракунии давлатӣ ва ҳамкории байнидавлатӣ инъикос менамояд.
Дар оянда ҳамкории амалӣ метавонад рақамикунонии савдо ва логистика, истифодаи роҳҳои ҳалли зеҳнӣ дар кишоварзӣ, энергетика ва идоракунии захираҳои об, инчунин табодули таҷриба дар омода намудани мутахассисони соҳаҳои нави технологиро фаро гирад.
Рушди сармояи инсонӣ шарти муҳими татбиқи чунин вазифаҳост. Ҳамкории донишгоҳҳо, марказҳои илмӣ-тадқиқотӣ ва муассисаҳои таҳсилоти касбии ду кишвар метавонад имкониятҳои омода намудани мутахассисони муҳандисӣ, техникӣ ва идоракуниро, ки барои навсозии иқтисоди миллӣ заруранд, васеъ намояд.
Муносибатҳои иттифоқӣ — заминаи шарикии дарозмуддат
Сафари расмии Эмомалӣ Раҳмон ба Қазоқистон дар марҳилаи густариши ҳамкории сиёсӣ, иқтисодӣ ва технологӣ миёни ду давлат сурат мегирад.
Форуми соҳибкорӣ, созишномаҳои баимзорасидаи намояндагони доираҳои тиҷоратӣ ва иштироки Тоҷикистон дар мулоқоти байналмилалӣ оид ба масъалаҳои амнияти зеҳни сунъӣ аз фарогир будани рӯзномаи кунунии ҳамкорӣ шаҳодат медиҳанд.
Дар баробари ин, самаранокии минбаъдаи муносибатҳои иттифоқӣ на танҳо ба муколамаи сиёсӣ, балки ба татбиқи амалии тавофуқҳо, афзоиши савдои мутақобила, ҷалби сармоя ва рушди лоиҳаҳои муштарак вобаста хоҳад буд.
Тоҷикистон ва Қазоқистон барои амиқтар намудани ҳамкорӣ дар соҳаҳои саноат, энергетика, нақлиёт, кишоварзӣ, иқтисоди рақамӣ ва гуманитарӣ имкониятҳои назаррас доранд. Истифодаи пайгиронаи ин имкониятҳо метавонад робитаҳои дуҷонибаро тақвият бахшида, ба рушди ҳамкории устувор ва судманд дар Осиёи Марказӣ мусоидат намояд.
Акс: Хадамоти матбуоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
