Dushanbe, 2026-yil 12-avgust — Karavan Info axborot agentligi. Osiyo taraqqiyot banki (OTB) Osiyo va Tinch okeani mintaqasida raqamli savdo va transchegaraviy elektron tijoratning rivojlanishi bo'yicha yangi hisobotni e'lon qildi. Hujjatda 2024-yil uchun mamlakat bo'yicha raqamlashtirish indeksi keltirilgan.
Markaziy Osiyo mamlakatlari orasida Qozogʻiston eng yuqori ballni qoʻlga kiritdi, 42,6 ball bilan. Undan keyin Oʻzbekiston 25,3 ball, Qirgʻiziston 23,3 ball, Turkmaniston 21,7 ball va Tojikiston 17,8 ball bilan kelmoqda. Tojikiston raqamlashtirish darajasi cheklangan davlatlar qatoriga kiradi.
Indeks raqamli iqtisodiyot, elektron hukumat, raqamli infratuzilma va tartibga solish, aholining raqamli texnologiyalardan foydalanishi, inson kapitali va innovatsiyalar hamda ishlab chiqarishni raqamlashtirish asosida hisoblanadi.
Hisobotda Tojikiston 2022-yilda elektron tijorat to'g'risidagi qonunni qabul qilgani ta'kidlangan. OTB bu sohada alohida qonunchilikka ega mamlakatlar qatoriga Tojikiston va O'zbekistonni misol qilib keltiradi. Ushbu qonunchilik elektron tijorat kompaniyalarini ro'yxatdan o'tkazish va iste'molchilar huquqlarini himoya qilishni nazarda tutadi.
Tojikiston shuningdek, 2024-yilgi Mikro, Kichik va O'rta Korxonalar (MSME) uchun Elektron Tijorat Siyosati Indeksiga kiritilgan. Unda raqamli to'lovlar va infratuzilma, kiberxavfsizlik, iste'molchilar huquqlarini himoya qilish, fintech, soliqqa tortish, onlayn tranzaksiyalar va kichik biznesni qo'llab-quvvatlash hisobga olinadi.
OTB mintaqada transchegaraviy elektron tijoratning rivojlanishiga qonunchilikdagi tafovutlar, rivojlanmagan infratuzilma, mamlakatlar bo'ylab raqamli tizimlarning nomuvofiqligi va raqamli ko'nikmalarning yetishmasligi to'sqinlik qilayotganini ta'kidlamoqda. Bank keng polosali internet va ma'lumotlar markazlarini rivojlantirishni, logistika va bojxona protseduralarini takomillashtirishni, elektron hisob-fakturalar va sertifikatlarni, raqamli to'lovlarni, bitta oyna tizimlarini va qog'ozsiz savdoni joriy etishni tavsiya qiladi.
Tojikiston Milliy bankining 2026-yil birinchi yarmi uchun ma'lumotlari vaziyatni to'ldiradi va ayrim ko'rsatkichlarda ijobiy tendentsiyalarni ko'rsatadi. Tovarlar va xizmatlar uchun naqd pulsiz to'lovlarning ulushi 2024-yilning birinchi yarmida 25% ni tashkil etgan bo'lsa, 2026-yil yanvar-iyun oylarida bu ko'rsatkich 41% ga yetdi (16 foiz punktga o'sish). Bank kartalari soni 7,6 milliondan 12,4 milliongacha oshdi (taxminan 63% ga o'sish). Elektron hamyonlar soni 10,4 milliondan 19,8 milliongacha oshdi (taxminan 90%).
Faqat 2026-yilning birinchi yarmida elektron hamyonlar orqali 3,6 milliard somoniylik 14,6 million tranzaksiya amalga oshirildi. Bank kartalari va elektron hamyonlardan foydalangan holda tovarlar va xizmatlar uchun naqd pulsiz to'lovlar hajmi 2024-yil yanvar-iyun oylaridagi 12,8 milliard somoniydan 2026-yilning shu davrida 38,3 milliard somoniygacha oshdi — deyarli uch baravar. POS-terminallar soni 7 939 tadan 9 425 tagacha, QR kodlari soni esa 16 472 tadan 33 620 tagacha (ikki baravardan ko'proq) oshdi.
OTB indeksi asosan 2024-yilgi ma'lumotlarni aks ettiradi. Milliy bankning so'nggi ko'rsatkichlari raqamli to'lovlar va to'lov infratuzilmasida sezilarli yutuqlarni ko'rsatmoqda. Kelajakdagi indekslar Tojikistonning Markaziy Osiyo mamlakatlari orasida raqamlashtirish bo'yicha hozirgi mavqeini ochib beradi.
Infografik manba: asia+