AFG'ONISTON, 2026-yil 10-iyul – Karavan Info axborot agentligi. Amerikaning National Interest nashri yangi tahliliy maqolasida Qozog'iston Afg'oniston bilan iqtisodiy hamkorlik va mintaqaviy aloqalarni uning yakkalanishidan ko'ra ustuvor vazifa qilib qo'yishini yozadi.
Maqola mualliflari Erkin Tokumov va Eldeniz Guseinov Afg'oniston Yevroosiyo kelajagida muhim rol o'ynashiga va mintaqaning barqarorligi iqtisodiy hamkorlik va umumiy manfaatlarga asoslanishi kerakligiga ishonishadi.
Maqolaga ko'ra, Qozog'iston "o'rta kuch" sifatida mintaqadagi mamlakatlar o'rtasidagi hamkorlikni qo'llab-quvvatlaydi va "Buyuk o'yin" o'rniga "Buyuk foyda" konsepsiyasini taklif qiladi.
Mualliflar ta'kidlashicha, 2021-yil avgustidan keyin Afg'onistonni izolyatsiya qilish siyosati kutilgan natijalarni bermadi va faqat gumanitar va xavfsizlik muammolarini yanada kuchaytirdi.
Amaliy o'zaro ta'sir strategiyasi
Maqolada Qozogʻiston Afgʻoniston bilan rasmiy tan olinmasdan amaliy hamkorlik siyosatini tanlagani aytiladi. 2023-yilda Ostona Tolibonni taqiqlangan tashkilotlar roʻyxatidan chiqardi, Afgʻonistondagi elchixonasini saqlab qoldi va 2025-yilda Afgʻoniston boʻyicha maxsus vakil tayinladi.
Mualliflarning fikriga ko'ra, Qozog'istonning maqsadi Afg'onistonni yordam oluvchidan ishlab chiqarish va tranzit markaziga aylantirishdir. Ushbu reja doirasida 2026-yil iyun oyida Qozog'iston Bosh vaziri o'rinbosari va milliy iqtisodiyot vaziri Serik Jumangarin boshchiligidagi yuqori darajadagi delegatsiya Kobulga tashrif buyurdi va hozirgi Afg'oniston hukumatining bir nechta vakillari bilan uchrashuvlar o'tkazdi.
Savdo va investitsiya
Maqolaga ko'ra, Afg'oniston va Qozog'iston o'rtasidagi savdo hajmi 2025-yilda 541,8 million dollarga yetgan va ikkala davlat ham bu ko'rsatkichni 3 milliard dollarga yetkazishni maqsad qilgan.
Biroq, savdo balansi juda notekisligicha qolmoqda: Qozog'istonning Afg'onistonga eksporti 500 million dollardan oshadi, Afg'onistonning Qozog'istonga eksporti esa atigi 23 million dollarni tashkil etadi.
Maqolada Qozog'iston o'z bozorini Afg'oniston qishloq xo'jaligi mahsulotlari uchun ochayotgani va Kobulda savdo markazi tashkil etgani ta'kidlangan. Bundan tashqari, tog'-kon sanoatida hamkorlik qilish bo'yicha sa'y-harakatlar olib borilmoqda. Masalan, Qozog'istonning Shalkiya Zinc kompaniyasi va Afg'oniston-Germaniya qo'shma korxonasi Bamiyondan rux rudasini tashish bo'yicha shartnoma imzoladilar va Eurasian Resources Group Afg'onistonning xromit konlariga investitsiya imkoniyatlarini o'rganmoqda.
Transport yo'laklari va mintaqaviy aloqa
Maqolada Afgʻoniston orqali transport yoʻlaklarini rivojlantirish Qozogʻiston uchun strategik ahamiyatga ega ekanligi taʼkidlangan, chunki u oʻz yoʻnalishlarini Hind okeani portlariga kengaytirishga intiladi.
Mualliflar Qozogʻiston temir yoʻl loyihalarida avvalgi tajribaga ega ekanligini va Xaf-Hirot temir yoʻlining Afgʻoniston qismini qurish boʻyicha shartnoma olganini taʼkidlamoqda.
Mualliflar mintaqa transport va savdo aloqalarini rivojlantirish zarurligiga ishonishadi
Xulosa qilib aytganda, maqolada Qozog'istonning Afg'onistonga yondashuvi idrokka emas, balki voqelikka asoslanganligi ta'kidlangan. Mualliflarning fikriga ko'ra, Ostona Yevroosiyo markazida "Buyuk yutuqlar" g'oyasini "Buyuk o'yin"dan amaliy haqiqatga aylantirishga intilmoqda.
Surat: Ariana News