Bizni umumiy tarixiy va madaniy ildizlar birlashtiradi. Mamlakatlarimiz buyuk ko'chmanchi tsivilizatsiya va o'tov madaniyatining merosxo'rlaridir. Xalqlarimizning dunyoqarashi va turmush tarzi chuqur uyg'undir. Shuning uchun biz doimiy ravishda o'zaro qo'llab-quvvatlaymiz va bir-birimizning yutuqlarimizdan chin dildan quvonamiz. So'nggi yillarda ikki tomonlama hamkorlik rivojlanib borayotgani quvonarli. Ma'lumki, bir yarim yil oldin men Ulan-Batorga davlat tashrifi bilan borgan edim. Hurmatli Prezident Uxnaagiin Xurelsux va butun mo'g'ul xalqi tomonidan delegatsiyamizga ko'rsatilgan samimiy mehmondo'stlikni katta iliqlik bilan eslayman. Ushbu tashrif davomida biz xalqlarimiz o'rtasidagi asrlar davomidagi birodarlik rishtalarini yanada mustahkamlagan tarixiy hujjatga aylangan Strategik sheriklikni o'rnatish to'g'risidagi deklaratsiyani imzoladik. Mamlakatlarimiz o'rtasida faol parlamentlararo va idoralararo hamkorlik yo'lga qo'yildi. Hukumatlararo komissiya va Ishbilarmonlar kengashi muvaffaqiyatli faoliyat yuritmoqda. Ishonchim komilki, Prezident Xurelsuxning ushbu tashrifi ikki tomonlama hamkorlikka yangi turtki beradi, dedi Qosim-Jomart Toqayev.
Prezident xabar berganidek, tomonlar ikki tomonlama kun tartibining barcha masalalari bo'yicha mazmunli va samarali muzokaralar olib borishdi.
Biz siyosiy, iqtisodiy, madaniy, gumanitar va boshqa sohalardagi hamkorlikni yanada kengaytirishga kelishib oldik. Xususan, Mo'g'ulistonning Bayan-Ulgiy viloyatida Qozog'iston konsullik idorasini ochish to'g'risida kelishuvga erishdik. Bu qadam, shubhasiz, strategik sheriklikning o'ziga xos xususiyatini va qardosh mamlakatlarimizning tarixiy yaqinligini tasdiqlaydi. Bu, shuningdek, mo'g'ul xalqining qozoq xalqiga nisbatan xayrixohligi va samimiy do'stligining yaqqol namoyishi bo'lib xizmat qiladi. Ushbu qaror eng yuqori maqtovga loyiqdir, buning uchun men Prezident Xurelsuxga samimiy minnatdorchiligimni bildiraman. Umuman olganda, tashrif davomida bir qator muhim kelishuvlar imzolandi. Bugun erishilgan kelishuvlar, shubhasiz, ikki tomonlama hamkorligimizni yanada mustahkamlash uchun mustahkam poydevor yaratadi. Qozog'iston va Mo'g'uliston o'rtasidagi savdo hajmi o'tgan yili 130 million dollardan oshdi, bu 7,7% ga o'sishni anglatadi. Bundan tashqari, mamlakatlarimizning iqtisodiy salohiyati hozirgi ko'rsatkichlarni sezilarli darajada oshirish imkonini beradi. Shuning uchun biz yaqin kelajakda savdo aylanmasini 500 million dollarga yetkazish niyatidamiz. Ushbu maqsadga erishish uchun yetkazib berish turlarini kengaytirish va iqtisodiy hamkorlikka to'sqinlik qilayotgan to'siqlarni izchil olib tashlash talab etiladi. Taxminan bir oy oldin Qozog'istondan savdo missiyasi Mo'g'ulistonga tashrif buyurdi, uning davomida iqtisodiy hamkorlikni diversifikatsiya qilish bo'yicha bir qator takliflar ilgari surildi. Qozogʻiston Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi va Moʻgʻuliston oʻrtasidagi vaqtinchalik savdo bitimini ratifikatsiya qildi, bu esa mamlakatlarimiz uchun keng imkoniyatlar ochadi, deb taʼkidladi u.
Qozogʻiston Prezidentining soʻzlariga koʻra, muzokaralarning asosiy mavzularidan biri tranzit va transport sohasidagi hamkorlikni kengaytirish boʻlgan.
Hamma biladiki, yo'l shunchaki aloqa vositasi emas, balki mamlakatlar o'rtasidagi mustahkam munosabatlarning kafolati hisoblanadi. Biz bu masalaning alohida ahamiyatini yaxshi bilamiz. Shu munosabat bilan janob Xurelsux va men Qozog'iston va Mo'g'uliston o'rtasida to'g'ridan-to'g'ri aloqa o'rnatishdan manfaatdorligimizni tasdiqladik. Biz mamlakatlarimizni bog'laydigan avtomagistral qurish zarurligi borasida kelishib oldik. Albatta, bu har tomonlama tahlil va puxta o'rganishni talab qiladigan murakkab loyiha. Eng muhimi, biz umumiy maqsadga erishishga intilishimizdir. Shuning uchun mo'g'ulistonlik hamkasbim bilan dastlabki bosqichda qo'shma hukumatlararo ishchi guruh tuzishga kelishib oldik. Ushbu guruhga barcha murakkab masalalarni har tomonlama ko'rib chiqish, qo'shni davlatlar bilan muzokaralarni muvofiqlashtirish va loyihaning amalga oshirilishini monitoring qilish vazifasi yuklatiladi. Shubhasiz, Qozog'iston-Mo'g'uliston avtomagistralining ishga tushirilishi savdo munosabatlariga kuchli turtki beradi va uning tranzit salohiyati qo'shnilarimizga sezilarli foyda keltiradi. Ma'lumki, o'tgan yili Xitoyda bo'lib o'tgan Shanxay Hamkorlik Tashkiloti sammitida men Trans-Oltoy muloqotini boshlashni taklif qilgan edim. Oltoy mintaqasi davlatlari savdo, transport va logistika, turizm va madaniyat masalalarida kelishuvga erishishiga shubha yo'q. To'rt mamlakatning transport va logistika salohiyatini integratsiyalash nafaqat savdoni rag'batlantiradi, balki noyob Oltoy turizm klasterini rivojlantirishga ham yordam beradigan yagona tranzit yo'lagini yaratadi. Mamlakatlarimiz o'rtasida havo qatnovini tiklash ustuvor vazifa bo'lib qolmoqda. Hozirda Olmaota va Ulan-Bator o'rtasida muntazam reyslar amalga oshirilmoqda. Ostona va Ulan-Bator o'rtasida yo'lovchilar aviaqatnovi tez orada qayta tiklanishi rejalashtirilgan. Bundan tashqari, muzokaralar davomida biz Ust-Kamenogorsk va Ulgiy o'rtasida havo qatnovini yo'lga qo'yish to'g'risida kelishuvga erishdik. Ushbu muhim qadam bizning hamkorligimizni yangi bosqichga ko'taradi va mintaqalararo aloqalarni mustahkamlash uchun keng istiqbollarni ochadi. Shu munosabat bilan, men ushbu masalani hal qilishda ko'rsatgan yordami uchun hurmatli janob Xurelsux va Mo'g'uliston tomoniga minnatdorchilik bildirmoqchiman”, dedi Qosim-Jomart Toqayev.
Nutqda Mo'g'uliston bilan hamkorlikning boshqa sohalariga ham e'tibor qaratildi.
"Mamlakatlarimiz ulkan tabiiy resurslarga ega. Qozog'iston tog'-kon sanoatida, jumladan, geologik qidiruv va yer osti boyliklarini o'zlashtirishda katta tajribaga ega. Biz ushbu sohani rivojlantirish uchun sa'y-harakatlarimizni birlashtirishga tayyormiz. Agrosanoat kompleksini modernizatsiya qilish va chorvachilikni qo'llab-quvvatlash mamlakatlarimiz uchun eng muhim masalalardir. Chorvachilik mahsulotlarining xalqaro xavfsizlik standartlariga muvofiqligini ta'minlash bugungi kunda juda muhim ahamiyatga ega. Qozog'iston qishloq xo'jaligi hayvonlarini kasalliklardan himoya qilish uchun samarali vaksina ishlab chiqarishni yo'lga qo'ydi. Biz mahalliy vaksinani Mo'g'ulistonga yetkazib berishdan manfaatdormiz va kelajakda qo'shma ishlab chiqarish korxonalarini tashkil etish imkoniyatlarini o'rganmoqdamiz. Qozog'iston Mo'g'ulistonning Yerni masofadan zondlash tizimini yaratish rejalarini qo'llab-quvvatlashga tayyor va biz ushbu soha uchun malakali mutaxassislarni tayyorlashimiz mumkin. Mamlakatimiz raqamli rivojlanishga alohida e'tibor qaratmoqda. Bu Qozog'istonning kelajagini va uning global raqobatdagi o'rnini belgilaydigan strategik yo'nalishdir. Bugun janob Xurelsux Alem.AI xalqaro markazi va Smart City boshqaruv markaziga tashrif buyuradi. Umuman olganda, mamlakatlarimiz raqamlashtirish sohasida hamkorlikni rivojlantirishdan manfaatdor", dedi Prezident.
Bundan tashqari, muzokaralar davomida madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko'tarildi.
“2025-yilda moʻgʻulistonlik qoʻshiqchi Mishel Ostonada boʻlib oʻtgan Silk Way Star xalqaro vokal tanlovida gʻolib chiqdi va tomoshabinlarni oʻziga jalb qildi. Shubhasiz, bunday loyihalar ikki mamlakat oʻrtasidagi asrlar davomida shakllangan maʼnaviy aloqalarni chuqurlashtirishga hissa qoʻshadi. Ilmiy va taʼlim aloqalarini kengaytirish uchun ham istiqbolli istiqbollar mavjud”, dedi Qosim-Jomart Toqayev.
Davlat rahbari Qozogʻiston har yili Moʻgʻuliston fuqarolariga taʼlim grantlari ajratishini taʼkidladi.
“Biz grantlar sonini koʻpaytirishga va zarur kadrlarni tayyorlashda yordam berishga tayyormiz. Bu yil Moʻgʻuliston “Qozogʻistonda oʻqish” taʼlim yarmarkasini oʻtkazishni rejalashtirmoqda. Bundan tashqari, biz Ulan-Batorda Qozogʻistonning yetakchi universitetlaridan birining filialini ochishni taklif qildik. Bundan tashqari, birodarlashgan shaharlar shartnomalari doirasida hamkorlikni kengaytirish boʻyicha kelishuvga erishildi. Ushbu chora-tadbirlar, shubhasiz, doʻstlik, savdo-iqtisodiy, madaniy va gumanitar aloqalarni mustahkamlashga hissa qoʻshadi. Menimcha, bu yoʻnalishda ishlashni davom ettirish muhim”, dedi davlat rahbari.
Qosim-Jomart Toqayev ta'kidlaganidek, Mo'g'uliston rahbarining Qozog'istonga ushbu davlat tashrifi juda samarali bo'lmoqda.
“Biz koʻplab dolzarb mintaqaviy va global masalalar boʻyicha oʻxshash pozitsiyalarga egamiz. Ertaga boʻlib oʻtadigan ekologik sammit bunga yaqqol misol boʻla oladi. Qozogʻiston Moʻgʻuliston bilan hamkorlikni rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratmoqda. Mamlakatlarimiz xalqaro tashkilotlar doirasida bir-birini doimiy ravishda qoʻllab-quvvatlab kelmoqda, bu esa oʻzaro ishonch va sherikligimizning strategik xususiyatini yaqqol aks ettiradi. Men buni yuqori baholayman”, — deya xulosa qildi Prezident.
O'z navbatida, Uxnaagiin Xurelsux bo'lib o'tgan muzokaralarni yuqori baholadi.
“Hurmatli Prezident janoblari, biz Moʻgʻuliston va Qozogʻiston oʻrtasidagi munosabatlarni kengaytirish va hamkorlikni rivojlantirishga qoʻshgan hissangiz va saʼy-harakatlaringizni alohida qadrlaymiz. Muzokaralarimiz, erishilgan kelishuvlar va muvofiqlashtirilgan qoʻshma harakatlar samarali boʻlganiga va ikki mamlakat farovonligiga hissa qoʻshishiga aminman. Xalqlarimiz oʻrtasidagi qardoshlik doʻstligi avloddan-avlodga mustahkamlanib boraversin, strategik sherikligimiz va hamkorligimiz mustahkam boʻlsin”, dedi Moʻgʻuliston Prezidenti.
Manba: IA XABAR