Душанбе, 25 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». Рушди босуръати бахши энергияи барқароршаванда дар Осиёи Марказӣ бо як мушкили калидӣ рӯ ба рӯ шудааст — норасоии шадиди мутахассисони соҳибтахассус.
Маҳз ҳамин масъала дар меҳвари муҳокимаҳои ҷаласаи панелӣ қарор гирифт, ки онро Маркази минтақавии экологии Осиёи Марказӣ (РЭЦЦА) дар ҳамкорӣ бо САҲА, GIZ ва шарикони байналмилалӣ дар доираи Конфронси Осиёи Марказӣ оид ба тағйирёбии иқлим (CACCC-2026) дар Астана 23 апрел баргузор намуданд.
Ҷаласа таҳти унвони «Рушди иқтидори кадрӣ ва ҳамкориҳои илмӣ-таҳқиқотӣ барои пешбурди энергияи барқароршаванда дар Осиёи Марказӣ» дар меҳмонхонаи Hilton Astana (толори «Иртиш») баргузор гардида, намояндагони мақомоти давлатӣ, донишгоҳҳо, бахши хусусӣ ва ташкилотҳои байналмилалиро муттаҳид кард. Худи таркиби иштирокчиён нишон медиҳад, ки гузариш ба энергетикаи сабз дигар танҳо масъалаи технологӣ нест — он ҳамоҳангии соҳаҳои маориф, илм ва иқтисодро талаб мекунад.
Заминаи ҷаҳонӣ аҳамияти мавзӯъро боз ҳам бештар мекунад. Тибқи арзёбиҳои байналмилалӣ, соли 2023 дар бахши энергияи барқароршаванда 16,2 миллион нафар фаъолият доштанд, ки нисбат ба як соли пеш 2,5 миллион нафар зиёд аст. Ҳамзамон, тақрибан 44 фоизи ҷойҳои корӣ ба энергетикаи офтобӣ рост меояд. Пешгӯиҳо нишон медиҳанд, ки то соли 2030 саҳми манбаъҳои барқароршаванда дар тавлиди ҷаҳонии неру метавонад ба 43 фоиз расад.
Дар чунин шароит кишварҳои Осиёи Марказӣ ният доранд то 8 ГВт иқтидорҳои нави энергетикаи офтобӣ ва бодиро ба истифода диҳанд. Аммо маҳз дар ҳамин марҳила мушкили сохторӣ ошкор мешавад: суръати рушди соҳа аз имкониятҳои низоми таҳсилот ва омодасозии кадрҳо пеш гузаштааст. Бе бартараф намудани ин номутавозунӣ, татбиқи стратегияҳои энергетикӣ метавонад ба маҳдудиятҳои ҷиддӣ рӯ ба рӯ гардад.
Муҳокимаҳо дар ҷаласа ба ҳалли амалӣ равона шуданд. Иштирокчиён самтҳои асосии ислоҳотро муайян карданд: навсозии барномаҳои таълимӣ мутобиқ ба талаботи бозор, тақвияти омӯзиши амалӣ, рушди таҳқиқоти муштарак ва густариши ҳаракати академӣ. Ҳамчунин ба нақши бахши хусусӣ таваҷҷуҳи хос дода шуд, зеро он на танҳо фармоишгари кадрҳо, балки иштирокчии фаъоли раванди таълим мегардад.
Яке аз натиҷаҳои калидии интизоршаванда имзои ёддоштҳои тафоҳум байни донишгоҳҳои техникии минтақа ва РЭЦЦА мебошад. Ин санадҳо заминаи ташаккули низоми минтақавии омодасозии мутахассисонро фароҳам оварда, рушди устувори соҳа ва рақобатпазирии Осиёи Марказиро дар бозори ҷаҳонии энергетика таъмин хоҳанд кард.
Ба гуфтаи директори иҷроияи РЭЦЦА Батыр Мамедов, гузариш ба энергияи тоза пеш аз ҳама ба мутахассисон вобаста аст: «Ин пеш аз ҳама онҳоеанд, ки метавонанд системаҳои энергетикии ояндаро тарҳрезӣ, бунёд ва идора намоянд». Ба таъкиди ӯ, минтақа дорои имкониятҳои бузурги энергетикаи офтобӣ ва бодӣ мебошад, аммо вазифаи асосӣ — табдил додани ин имкониятҳо ба лоиҳаҳои воқеӣ тавассути ҳамкории муассири донишгоҳҳо ва ширкатҳо мебошад.
Ин ҷаласа на танҳо як муҳокимаи коршиносӣ, балки як платформа барои таҳияи қарорҳои амалӣ бо муҳлати татбиқи наздик — дар давоми 12–18 моҳи оянда арзёбӣ мешавад. Дар дурнамо чунин иқдомҳо метавонанд ба таҳкими амнияти энергетикӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва баланд бардоштани устувории кишварҳои минтақа ба тағйирёбии иқлим мусоидат намоянд.
Чорабинӣ дар доираи ҳамкории ташаббуси САҲА–РЭЦЦА (RTEET), лоиҳаи минтақавии GIZ «Малакаҳои сабз барои иқтисоди сабз дар Осиёи Марказӣ (PROGRESS)» ва барномаи ИА–GIZ «EU4SustainableCentralAsia: энергияи барқароршаванда дар Осиёи Марказӣ (EURECA)» баргузор гардид.
Манбаи акс: Маркази минтақавии экологии Осиёи Марказӣ (РЭЦЦА).