Душанбе, 05 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҷаҳиши васеъмиқёс дар соҳаҳои истихроҷи маъдан ва металлургия омода мешавад ва нақша дорад то соли 2029 ҳаҷми содироти сурма ва маҳсулоти аз онро қариб то 949 млн доллари ИМА зиёд кунад.
Соли 2027 нишондиҳандаи содирот дар сатҳи 737,7 млн доллар (тақрибан 15,1 ҳазор тонна) пешгӯӣ мешавад. Чунин нишондиҳандаҳо дар Пешгӯии нишондиҳандаҳои асосии макроиқтисодии кишвар барои солҳои 2027–2029 сабт шудаанд.
Динамикаи содирот ва мавқеъҳои ҷаҳонӣ
Барои муқоиса, соли 2025 Тоҷикистон сурмаро ба маблағи 499,9 млн доллар содир кард, ки қариб 1,9 маротиба аз нишондиҳандаҳои соли 2024 зиёдтар буд. Тибқи маълумоти Хадамоти геологии ИМА (USGS), Тоҷикистон аз рӯи ҳаҷми истихроҷи сурма дар ҷаҳон ҷои дуюмро ишғол карда, тақрибан 18 %-и истеҳсоли ҷаҳонии ин металли муҳими стратегӣ, ки дар электроника, аккумуляторҳо, маводи оташнагузар ва хӯлаҳо истифода мешавад, таъмин мекунад.
Бо ҳисоби чӣ афзоиш ба нақша гирифта шудааст? Корхонаҳо ва объектҳои калидӣ
Афзоиши даромад аз содироти сурма бо ҳисоби ба истифода додани иқтидорҳои нави истеҳсолӣ ва гузариш аз содироти ашёи хом ба коркарди маҳсулоти дорои арзиши баланди иловагӣ таъмин хоҳад шуд:
- Комбинати кӯҳӣ-ғанигардонии «TALCO Gold» (ноҳияи Айнӣ): корхонае, ки моҳи июли соли 2026 кушода шуд, ба истеҳсоли сурмаи металлӣ бо ҳаҷми то 5 ҳазор тонна маҳсулоти тайёр дар як сол баромад. Пояи захиравии ширкат — кони «Кончоч» — зиёда аз 23 млн тонна маъданро ташкил медиҳад.
- Лоиҳаи «Пахндара Майнинг» (ноҳияи Айнӣ): амалисозии лоиҳа ҳам истеҳсоли концентрати сурмавӣ ва ҳам истеҳсоли маҳсулоти тайёрро пешбинӣ мекунад.
- «ARB Minerals Group» (ноҳияи Айнӣ): дар пояи корхона занҷира аз ғанигардонии маъдан то давраи пурраи истеҳсоли сурмаи металлӣ ташаккул ёфтааст.
- Корхонаи «Брутек» (шаҳри Панҷакент): омодагиҳоро барои истеҳсоли концентратҳо ва фраксияҳои маъданӣ анҷом медиҳад.
Равия ба коркарди амиқ
Гузариш аз модели ашёи хомӣ ба эҷоди занҷираҳои дорои арзиши баланди иловагӣ дар дохили кишвар ба самти калидии сиёсати саноатӣ табдил ёфтааст. Дар вохӯрӣ бо сармоягузорони чинӣ моҳи майи соли 2026 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон сурмаро дар қатори металлҳои стратегии муҳим ном бурд ва ба ташкили занҷираҳои истеҳсолии давраи пурра даъват кард.
Тибқи маълумоти Вазорати саноат ва технологияҳои нави ҶТ, гуфтугӯҳо бо шарикони хориҷӣ оид ба ташкили истеҳсоли триоксид ва тетроксиди сурма идома доранд.
Тоҷикистон мақоми ҷаҳонии таъминкунандаи ашёи хомро боэътимод ба бузургтарин содиркунандаи маҳсулоти тайёри металлургии балантехнологӣ табдил медиҳад. Навсозии объектҳои саноатии ноҳияҳои Айнӣ ва Панҷакент пояи боэътимодро барои расидан ба нишондиҳандаи қариб 1 млрд доллари содирот ва таҳкими истиқлолияти иқтисодии кишвар мегузорад.
Манбаи акс: Reuters