Душанбе, 14 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон корҳои васеъмиқёси геофизикии майдонии экспедитсияи байналмилалии илмӣ-тадқиқотӣ ба анҷом расиданд.

Мутахассисони Муассисаи давлатии «Институти омӯзиши пиряхҳо ва криосфераи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон» якҷоя бо олимони Донишгоҳи Фрибур (Швейтсария) таҳқиқи ҷинсҳои яхбастаи бисёрсоларо дар ағбаи баландкӯҳи Харгуш анҷом доданд.

Таҳқиқоти илмӣ дар доираи татбиқи қатъномаи Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид «Дар бораи ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус дар минтақаҳои кӯҳӣ», инчунин мутобиқи нақшаи комплексии корҳои экспедитсионии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ ташкил карда шудаанд.

Яхбастаи бисёрсола мураккабтарин ва камтар омӯхташудаи ҷузъи криосфераи Замин ба ҳисоб меравад. Ағбаи баландкӯҳи Харгуш, ки дорои шароити беназири табиию иқлимӣ мебошад, полигони калидӣ барои мониторинги равандҳои геокриологӣ дар Осиёи Марказӣ маҳсуб меёбад.

Ҳадафи асосии экспедитсия муайян намудани мавҷудияти, чуқурии ҷойгиршавӣ ва хусусиятҳои паҳншавии фазоии қабатҳои яхбастаи зеризаминӣ буд. Дар ҷараёни таҳқиқот олимон усулҳои пешрафтаи зондкунии геофизикиро татбиқ намуданд.

Харитасозии қабати зеризаминӣ бо муайян кардани ҳудудҳои равшани хокҳои яхбаста анҷом дода шуд, арзёбии параметрҳо, аз ҷумла андозагирии ғафсии ба ном «қабати фаъол» (ки дар давраи тобистон об мешавад) ва муайян кардани чуқурии эҳтимолии паҳншавии яхбастаи абадӣ гузаронида шуд.

Хулосаи асосӣ: далелҳои мустақими мавҷудияти қабатҳои устувори яхбастаи бисёрсола дар минтақаи ағбаи Харгуш ба даст оварда шуданд.

Маҷмӯи ҷамъоваришудаи маълумот ҳамчун асос барои арзёбии бунёдии ҳолати кунунии криосфераи Помир дар шароити тағйирёбии глобалии иқлим хизмат хоҳад кард. Параметрҳои бадастомада имкон медиҳанд, ки низоми мониторинги илмии дарозмуддат роҳандозӣ гардад.

Дар заминаи гармшавии глобалӣ омӯзиши устувории муҳити геологии баландкӯҳ аҳамияти танқидии таҳлилӣ дорад. Натиҷаҳои лоиҳаи тоҷикистонию швейтсарӣ имкон медиҳанд, ки равандҳои таназзули яхбаста моделсозӣ карда шаванд, хатарҳои геоэкологӣ барои инфрасохтор пешгӯӣ гарданд ва тавозуни обии манбаъҳои баландкӯҳ ҳисоб карда шаванд.

Акс: Хадамоти матбуотии Институти омӯзиши пиряхҳо ва криосфераи АМИТ