Душанбе, 29 сентябр, — АИ «Корвон Иттилоот». Дар шаҳри Гулистони вилояти Суғд Форуми дуюми сулҳи Фарғона ба кори худ оғоз намуд — майдони байналмилалие, ки ба таҳкими раванди ҳамсоядории нек ва эътимод миёни Тоҷикистон, Қирғизистон ва Ӯзбекистон ва муайян намудани имкониятҳои нави рушди муштараки водии Фарғона равона шудааст.
Форуми дурӯза таҳти унвони консептуалии «Водии Фарғона: фазои сулҳ, эътимод ва шукуфоӣ» баргузор гардида, беш аз 300 намоянда аз кишварҳои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил, Аврупо, Осиё ва Амрико ҷамъ овардааст.
Форуми субҳи 28 сентябр оғозшуда ба солгарди имзои Эъломияи Хуҷанд оид ба дӯстии абадӣ миёни Тоҷикистон, Қирғизистон ва Ӯзбекистон бахшида шудааст.
Ин сана ба мулоқоти имсола на танҳо аҳамияти дипломатӣ, балки мазмуни амалӣ низ мебахшад: сухан дар бораи идомаи гузариши муносибатҳои минтақаҳои наздимарзӣ аз таҷрибаи таърихии ҷамъшуда ба механизмҳои ҳамкории устувор, эътимоди мутақобила ва ташаббусҳои муштараки иқтисодӣ меравад.
Сатҳи баланди намояндагӣ хусусияти байналмилалӣ ва минтақавии форумро таъкид мекунад. Дар ҷаласаҳои пленарӣ ва баҳсҳои коршиносӣ роҳбарони вилоятҳои наздимарзии се кишвар ва намояндагони сохторҳои байналмилалӣ иштирок доранд.
Дар байни онҳо Раиси вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҷаббой Аҳмадзода, Ҳокими вилояти Фарғонаи Ҷумҳурии Ӯзбекистон Ҳайрулло Бозоров, Намояндаи ваколатдори Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон дар вилояти Боткен Мамирҷон Раҳимов, инчунин Намояндаи махсуси Дабири кулли Созмони Милали Муттаҳид оид ба Осиёи Марказӣ, роҳбари Маркази минтақавии СММ оид ба дипломатияи пешгирикунанда дар Осиёи Марказӣ Каха Имнадзе мебошанд.
Дар ҳайати ҳайатҳо намояндагони сохторҳои давлатӣ, доираҳои дипломатӣ, марказҳои таҳлилӣ ва пажӯҳишӣ, созмонҳои ҷавонон ва занон, намояндагони ҷамоатҳои маҳаллӣ ва воситаҳои ахбори оммаи байналмилалӣ ҳузур доранд.
Чунин ҳайат имкон медиҳад, ки масъалаҳои водии Фарғона ҳамзамон аз дидгоҳи сиёсати давлатӣ, арзёбии коршиносӣ ва манфиатҳои ҷомеаҳое, ки бевосита дар ин минтақа зиндагӣ мекунанд, баррасӣ шаванд.
Аз масъалаҳои амниятӣ то рушди муштарак
Рӯзномаи форум доираи васеи масъалаҳои марбут ба амният ва рушди устувори водии Фарғонаро дар бар мегирад. Яке аз самтҳои асосӣ баррасии амнияти минтақавӣ ва иқтисод, аз ҷумла таҳкими субот, рушди савдои фарогир ва фароҳам овардани шароит барои татбиқи лоиҳаҳои муштараки сармоягузорӣ мебошад.
Ҷанбаи иқтисодӣ барои минтақаҳои наздимарзӣ аҳамияти махсус дорад, зеро густариши савдо, ҳамкорӣ ва робитаҳои сармоягузорӣ метавонад барои шуғл ва фаъолияти соҳибкорӣ имкониятҳои иловагӣ фароҳам оварад. Дар ин замина, муколамаи намояндагони минтақаҳо ҳамчун механизми ҷустуҷӯи қарорҳои амалӣ баррасӣ мешавад, ки амниятро бо рушди иқтисодӣ пайванд медиҳанд.
Дар барномаи форум ба масъалаҳои экологӣ низ ҷойи алоҳида ҷудо шудааст. Иштирокдорон масъалаҳои ҳифзи муҳити зист ва идоракунии муштараки захираҳои табиии водии Фарғонаро, ки яке аз минтақаҳои сераҳолӣ ва ба ҳам пайвастаи Осиёи Марказӣ мебошад, баррасӣ мекунанд.
Дар чунин фазои зичи аҳолинишин масъалаҳои экологӣ бевосита ба шароити зиндагии мардум иртибот дошта, ҳамоҳангсозии миёни минтақаҳои ҳамсояро талаб менамоянд.
Ҷанбаи иҷтимоии форум ба баланд бардоштани нақши институтҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ ва дастгирии ташаббусҳои ҷавонон ва занон алоқаманд мебошад. Ҳамин тариқ, муколама аз доираи муносибатҳои танҳо байнидавлатӣ берун рафта, гурӯҳҳоеро низ фаро мегирад, ки бевосита дар ташаккули муҳити иҷтимоӣ ва ташаббусҳои маҳаллӣ иштирок мекунанд.
Самти дигар ба фазои иттилоотӣ дахл дорад. Иштирокдорон масъалаи баланд бардоштани масъулияти воситаҳои ахбори омма ва ҷамоатҳои маҳаллиро дар ташаккули фазои эътимоди мутақобила баррасӣ хоҳанд кард.
Барои минтақаҳои наздимарзӣ муҳити иттилоотӣ аҳамияти хоса дорад, зеро сифати муколамаи ҷамъиятӣ бевосита ба дарки кишварҳои ҳамсоя ва муносибатҳои миёни ҷомеаҳо таъсир мерасонад.
Аз форум то механизмҳои амалӣ
Дар доираи барномаи дурӯза як қатор ҷаласаҳои амалӣ пешбинӣ шудаанд, ки ба табодули таҷриба ва таҳияи пешниҳодҳои мушаххас барои рушди дарозмуддати водии Фарғона равона мегарданд. Ҳамин тариқ, форум на танҳо ҳамчун майдони мубоҳиса, балки ҳамчун муҳити таҳияи равишҳои амалии ҳамкорӣ муаррифӣ мешавад.
Худи формати мулоқот аз тағйир ёфтани хусусияти рӯзномаи минтақавӣ шаҳодат медиҳад. Водии Фарғона, ки дар он масъалаҳои марз, захираҳо, савдо, ҳаракати аҳолӣ ва амният таърихан бо ҳам иртиботи зич доштаанд, ҳарчи бештар аз нуқтаи назари қарорҳои муштарак баррасӣ мешавад. Дар ин модели ҳамкории наздимарзӣ на ҳамчун самти ҷудогона, балки ҳамчун қисми вобастагии васеи иқтисодиву иҷтимоии давлатҳои минтақа ба назар мерасад.
Ҳузури густурдаи байналмилалӣ инчунин мавзӯи форумро аз доираи муносибатҳои дуҷониба ва сеҷониба берун мебарорад. Иштироки намояндагони кишварҳои Аврупо, Осиё ва Амрико, инчунин сохторҳои Созмони Милали Муттаҳид аз таваҷҷуҳи байналмилалӣ ба суботи Осиёи Марказӣ ва механизмҳои ҳамкории осоишта дар минтақаҳои ба ҳам алоқаманди наздимарзии он шаҳодат медиҳад.
Дар натиҷаи кори форум иштирокдорон ният доранд пешниҳодҳоеро пешниҳод намоянд, ки ба таҳкими эътимод, тавсеаи ҳамкорӣ ва фароҳам овардани заминаҳои дарозмуддат барои сулҳ ва шукуфоии муштарак дар водии Фарғона равона шудаанд.
АКС: Хадамоти матбуоти Раиси вилояти Суғд