Душанбе, 24 октябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Рӯзи 23 октябр Рӯзи байналмилалии паланги барфӣ таҷлил мешавад. Маҷмааи Умумии СММ онро соли 2024 барои таҳкими ҳамкории байналмилалӣ ва минтақавӣ дар дастгирии кӯшишҳои ҳифзи ин ширанда бо назардошти нақши он дар экосистемаи ҷаҳонӣ эълон намуд.
Паланги барфӣ ҳайвони нодири ҷумҳурӣ буда, ба Китоби Сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил карда шудааст. Масоҳати умумии ҳудуди зисти он дар кишвар 87 ҳазор километри мураббаъро ташкил медиҳад, ки 70%-и он дар Бадахшони Шарқӣ воқеъ аст. Ин тақрибан 3%-и ҳудуди кунунии ҷаҳонии ин намуд мебошад.
Паланги барфӣ, ё ирбис, ширандаи калонест, ки асосан дар кӯҳҳо дар баландии аз 3500 то 6000 метр аз сатҳи баҳр зиндагӣ мекунад. Аз ин рӯ, онро баландкӯҳтарин ҳайвони ҷаҳон меҳисобанд. Дар зимистон рангаш хокистарӣ мешавад, ки пинҳоншавии хубро таъмин мекунад, ва пашми ғафсу мулоими он аз хунукӣ ва шароити сахти зист муҳофизат менамояд.
Шикори асосии палангҳои барфӣ нахчиру буз ва чубнаҳои кӯҳӣ мебошанд. Ӯ ҳамчунин метавонад парандагон ва ҳайвоноти хурдеро, ки дар кӯҳҳо зиндагӣ мекунанд, бихӯрад. Ба сабаби барфборишҳои сершумор баъзан барои ёфтани ғизо ба маҳалҳои аҳолинишин мефарояд. Чунин ҳодисаҳо бисёр вақт сабаби низоъ байни одамон ва ширанда мешаванд, ва маҳз барои пешгирии онҳо чораҳое мисли таълими сокинон ва ҷуброни зарар лозиманд. Ин мулоҳизаи умумӣ аст ва дар хабар оварда нашудааст.
Зебоии бадан, пашми мулоим ва ранги ҷолиб паланги барфиро дар тамоми ҷаҳон машҳур кардаанд. Барои ҳимоя ва пешгирии коҳиши шумораи ин намуд дар Тоҷикистон «Барномаи давлатии ҳимояи паланги барфӣ барои солҳои 2024-2028» қабул шудааст, ки дар доираи он таҳқиқоти илмӣ гузаронида мешавад. Тибқи қонунгузории амалкунанда барои шикори ғайриқонунии палангҳо ҷавобгарии маъмурӣ ва ҷиноятӣ муқаррар шудааст.
Дар Тоҷикистон палангҳои барфӣ асосан дар кӯҳҳои Помир, инчунин дар қаторкӯҳҳои Туркистон, Зарафшон, Ҳисор, Қаротегин, Ҳазрати Шоҳ, Вахш, Дарвоз, Ванҷ, Ёзғулом, Рушон, Шоҳдара, Пшарт, Музкӯл, Сарикӯл, Аличури Ҷанубӣ ва Шимолӣ зиндагӣ мекунанд.
Дар ҷаҳон ин намуд дар Тоҷикистон, Ӯзбекистон, Қирғизистон, Қазоқистон, Непал, Афғонистон, Муғулистон, Покистон, Бутан, Мянма, Ҳиндустон, Русия ва Чин вомехӯрад.
Қарори СММ дар соли 2024 ҳифзи паланги барфиро ба сатҳи байналмилалӣ бароварду барои Тоҷикистон ин маънои онро дорад, ки мавзӯъ таваҷҷуҳи иловагии шарикон ба даст овардааст. Ҷумҳурӣ дар шумораи кишварҳои ҳудуди зист қарор дорад, бинобар ин нақши он рамзӣ намебошад: қисме аз ҳудуди ҷаҳонии ин намуд дар қаламрави он ҷойгир аст ва устувории тамоми намуд аз муваффақияти чораҳои ҳифзӣ вобаста аст.
Акс: Dialog.TJ