Душанбе, 29 октябр, — АИ «Корвон Иттилоот». 21 октябри соли 2026 дар соҳаи қонунгузории ҳифзи муҳити зисти Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯйдоди муҳим ба вуқӯъ пайваст: Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Кодекси нави экологии Ҷумҳурии Тоҷикистонро ба имзо расониданд.
Ин ҳуҷҷат бори аввал тамоми меъёрҳои парокандаи соҳаи ҳифзи муҳити зист, истифодаи сарватҳои табиӣ, мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим ва идоракунии партовҳоро дар як маҷмӯаи ягона муттаҳид намуд.
Қабули Кодекси нав гузариши давлатро ба модели нави идоракунии экологӣ дар асоси принсипҳои «иқтисоди сабз», мониторинги рақамӣ ва стандартҳои муосири саноатӣ таъмин менамояд.
Кодификатсияи ҳуқуқӣ ва омилҳои иқтисодӣ
То қабули Кодекс қонунгузории экологии Тоҷикистон аз даҳҳо қонунҳои алоҳида иборат буд, ки баъзан боиси мушкилоти ҳуқуқӣ мегардид. Кодекси нав принсипи калидии байналмилалии «ифлоскунанда мепардозад»-ро ба таври мустақим муқаррар кард.
Аз ин пас, субъектҳои хоҷагидор на танҳо зарари ба табиат расонидашударо пурра барқарор мекунанд, балки дар сурати бидуни иҷозатнома ба амал овардани партовҳо ва ифлос кардани муҳит, пардохтҳои экологиро дар ҳаҷми панҷкарата (5 баробар) месупоранд.
Навовариҳои асосӣ ва тағйирот дар амалия
Кодекси нав дар соҳаҳои зерин тағйироти ҷиддиро ворид мекунад:
- Экологияи рақамӣ ва шаффофият: Низоми ягонаи давлатии мониторинги экологӣ таъсис дода мешавад. Маълумот дар бораи ҳолати ҳаво, об ва замин ба шакли рақамӣ дастраси ҷомеа гардида, Ҳисоботи миллии экологӣ дар сомонаи расмӣ ҷойгир карда мешавад.
- Манъи гӯронидани партовҳо: Гӯронидани партовҳои пластмассӣ, шиша, батареяҳо, лампаҳои симобдор, чархҳои кӯҳнашуда, металлҳо ва таҷҳизоти электронӣ дар партовгоҳҳо қатъиян манъ карда шуд. Мақомоти маҳаллӣ вазифадор карда шуданд, ки ҷамъоварии ҷудогонаи партовҳоро (қоғаз, металл, партовҳои хӯрокворӣ) ташкил намоянд.
- Мутобиқат ба тағйири иқлим ва маҳдудияти сохтмон: Оқибатҳои тағйирёбии иқлим ҳангоми таҳияи нақшаҳои рушди иқтисодӣ ба назар гирифта мешаванд. Дар ҳудудҳое, ки меъёри ифлосшавӣ баланд аст, бунёди корхонаҳои нави саноатӣ манъ карда мешавад.
- Ҳифзи захираҳои об: Рехтани оби партов ба минтақаҳои санитарии манбаъҳои оби нӯшокӣ ва ҷойҳои истироҳати оммавӣ манъ аст.
- Харидҳои «сабз» ва шикорчигӣ: Меъёри харидҳои давлатии «сабз» ҷорӣ гардида, хӯҷагиҳои шикорчигӣ вазифадор шуданд, ки на камтар аз 35%-и даромади худро барои ҳифз ва афзоиши олами ҳайвонот сарф намоянд. Истифодаи намаки техникӣ дар кӯчаҳо зидди яхбандӣ манъ карда шуд.
Қабули Кодекси экологӣ заминаи мустаҳками ҳуқуқиро барои рушди устувори Тоҷикистон ва татбиқи стратегияҳои экологии кишвар фароҳам меорад.
Акс: Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон