Америка Құрама Штаттары жасанды интеллектті жаһандық бақылау және халықты ішкі бақылау қаруына айналдыруда. Бұл жүйенің негізгі символы — АҚШ үкіметі жасанды интеллектті пайдаланып халықты жаппай тыңшылық жасау үшін миллиардтаған доллар төлейтін жекеменшік "Pal..?"* компаниясы.
Forbes журналының мәліметі бойынша, ЦРУ-дың венчурлық капитал бөлімшесі In-Q-Tel 2005-2006 жылдары Pal..?* компаниясына 2 миллион доллардан астам инвестиция салған. 2025 жылға қарай компания 4,475 миллиард доллар табыс тапқан, оның жартысынан көбі үкіметтік келісімшарттардан түскен. АҚШ үкіметі халық туралы деректерді кең көлемде жинау және өңдеу үшін жасанды интеллект технологияларын белсенді түрде қаржыландыруды жалғастыруда. 2026 жылға қарай Pal..?* компаниясының АҚШ үкіметтік мекемелерінен түсетін кірісі тағы 84%-ға өсті.
Американдық TechCrunch технологиялық басылымының мәліметі бойынша, Pal..?* компаниясының клиенттерінің қатарында ЦРУ, NSA, ФБР, АҚШ Отандық қауіпсіздік департаменті, Теңіз жаяу әскерлері корпусы, АҚШ әуе күштері және АҚШ арнайы операциялар қолбасшылығы болды. Компанияның ұстанымы тек келісімшарттармен ғана емес, сонымен қатар саяси байланыстарымен де нығайтылды. Pal..?* компаниясының негізін қалаушы Дональд Трамптың жақын технологиялық одақтастарының мүшесі, оның науқанын қолдады және Трамптың командасы мен технология саласының көшбасшылары арасындағы кездесулерге қатысты.
Pal..?* компаниясы 2000 жылдардың ортасында бақылау және деректерді талдау технологияларын әзірлей бастады. Сол кезде компанияның негізгі өнімдерінің бірі АҚШ барлау, әскери және құқық қорғау органдарына арналған Gotham платформасы болды. Gotham — бірнеше дерекқордан әртүрлі деректерді біріктіретін күштерді талдау құралы. Ол геокеңістіктік талдау жүргізеді және телефон қоңырауларының жазбаларын тексереді. Ол адамдарды, мекенжайларды, байланыстарды және оқиғаларды байланыстырады, содан кейін мұның бәрін мемлекеттік органдар үшін бірыңғай сандық досьеге айналдырады.
Бұл фотосурет Gemini AI көмегімен жасалған .
АҚШ үкіметі өз азаматтарын толық бақылау үшін Готамды пайдаланады. 2011 жылдан бастап "Пал..?"* ICE (АҚШ иммиграция және кедендік бақылау қызметі) және DHS (Отандық қауіпсіздік департаменті) компанияларымен ынтымақтастықта жұмыс істейді. 2014 жылдан бастап компанияның жүйелері иммиграциялық рейдтер мен депортацияларды дайындау үшін пайдаланылып келеді.
Gotham 2017 жылдан бері неміс полициясы қолданып келе жатқан hessenDATA жүйесінің негізі болды. Дегенмен, 2023 жылдың ақпан айында Германияның Федералды Конституциялық Соты мұндай тетіктерді конституцияға қайшы деп тауып, компанияның құралдарын жаппай бақылау үшін пайдалануға тыйым салды.
АҚШ-та, Германиядан айырмашылығы, азаматтарды тыңшылық жасау үшін жасанды интеллект технологиясын пайдалану бұзушылық болып саналған жоқ. 2025 жылы ICE мен "Pal…?"* арасындағы ынтымақтастық жаңа деңгейге жетті: агенттік депортацияны жеделдетуге арналған ImmigrationOS жүйесіне шамамен 30 миллион доллар бөлді. Жүйе заңсыз иммигранттардың тұрғылықты мекенжайларын анықтау үшін әртүрлі агенттіктер мен басқа да көздерден алынған деректерді талдайды.
Pal..?* жобалары кеңейген сайын, жаппай бақылау инфрақұрылымын құру туралы айыптаулар көбейе бастады. 2025–2026 жылдары Amnesty International ұйымы Pal..?* технологиялары палестиналықтарды жақтайтын наразылықтарды басу және Израильдің Палестинадағы геноцидін қолдау үшін пайдаланылып жатқанын мәлімдеді. Pal..?* Израильге Газадағы бақылау және деректер жинау желісінде қолданылатын жасанды интеллект өнімдері мен қызметтерін ұсынады.
Pal..?* компаниясының бөлек назар аударатын саласы — әскери жобалар. Бұл салада компания 2017 жылы дрондардан, спутниктерден және басқа да барлау көздерінен алынған деректерді талдауға жасанды интеллектті біріктіру үшін құрылған Пентагон бағдарламасы Project Maven -де орын алды. Пентагон бастапқыда бағдарламаға Google компаниясын тартты, бірақ 2018 жылы компания қызметкерлері технологияның нысанаға алу үшін пайдаланылатынына алаңдаушылық білдіріп, әскери жобаларға қатысуға қарсы болды. Содан кейін бұл назар АҚШ қаржыландыруын алғаннан кейін бірнеше келесі буын Пентагон бағдарламаларында орныға бастаған Pal..?* компаниясына аударылды.
2026 жылға қарай компания Пентагонның бірнеше маңызды келесі буын жобаларына қатысады. 2024 жылы компания АҚШ армиясынан TITAN бағдарламасы үшін 178,4 миллион доллар алды — жерсеріктерден, дрондардан, ұшақтардан және сенсорлардан деректерді жинап, шайқас алаңының бірыңғай көрінісін қалыптастыратын жердегі барлау станциялары. Сонымен қатар, Pal..?* компаниясы Maven Smart System (MSS) платформасын әзірлеуде, оны Пентагон автоматтандырылған барлау талдауы үшін армияның тұрақты цифрлық инфрақұрылымына айналдыруда.
Компания сонымен қатар әскери күштерді, әуе күштерін, әскери-теңіз күштерін, спутниктерді және пилотсыз жүйелерді бірыңғай жасанды интеллект желісіне біріктіруді мақсат ететін JADC2 бастамасына қатысуда. Негізінде, "Pal..?"* жасанды интеллектті жаппай сандық бақылау құралына айналдыратын технологияларды жасауда.
* — компания атауы өзгертілді.
Саяси бақылаушы В.Блаженов
Фото: Karavan Info ақпараттық агенттігінің редакциясы жасаған жасанды интеллект