Астана, 2026 жылғы 16 қазан – Karavan Info ақпараттық агенттігі. Қазақстанның кәріз желілерінің жартысынан көбі тозған, ал тазарту құрылыстарының орташа тозуы 65%-дан асады. «Энергетика және коммуналдық шаруашылық салаларын жаңғырту» (MEKS) ұлттық жобасы аясында 45 қалада 7800 км желілерді жаңарту және тазарту құрылыстарын салу немесе қайта құру жоспарлануда. Бұл жобаға шамамен 1,9 триллион теңге бөлінді.

Елдегі сумен жабдықтау желілерінің жалпы ұзындығы 111 000 км құрайды, оның 38%-ы тозған. Кәріз желілерінің жалпы ұзындығы 18 000 км, тозу деңгейі 54%-ға жетеді. 2029 жылға қарай бұл көрсеткіштерді тиісінше 33%-ға және 41%-ға дейін төмендету жоспарлануда. 5000 км сумен жабдықтау желілерін жаңартуға 700 миллиард теңге, ал 2800 км кәріз желілеріне 400 миллиард теңге бөлінді.

Қазіргі уақытта жалпы сомасы 356 миллиард теңгені құрайтын 146 сумен жабдықтау және канализация жобасы жүзеге асырылуда. Оның 69-ы қазірдің өзінде іске қосылды, 23-і тендерге дайындалуда, ал 54-і мақұлдау алу үстінде. 2026 жылы 345 жобаға бюджеттен 309 миллиард теңге бөлінді.

Ағынды суларды тазарту құрылыстарының орташа тозуы 65%-дан асады. Оларды салу және қайта жаңарту үшін 45 қалада шамамен 800 миллиард теңге бөлінеді.

«Біздің мақсатымыз — тек жеке учаскелерді ғана емес, сонымен қатар бүкіл сумен жабдықтау және ағынды суларды ағынды сулар жүйесін жаңарту. Егер ағынды суларды тазарту қондырғылары тозған жабдықтармен жұмыс істей берсе, ескі құбырларды ауыстыру жеткіліксіз. Сайып келгенде, тұрғындар сенімдірек коммуналдық қызметтерді, ал қалалар заманауи инфрақұрылымды алуы керек», — деп атап өтті Құрылыс, тұрғын үй және коммуналдық шаруашылық комитетінің төрағасы.

Цифрландыру – бөлек назар аударарлық сала. Бірінші кезеңде 25 қаладағы 32 сумен жабдықтау компаниясы автоматтандыру және есептеу жүйелеріне жалпы сомасы 54 миллиард теңгеге өтінім берді. Жалпы сомасы 12 миллиард теңге болатын сегіз өтінім бойынша келісімшарттарға қол қойылды. Бірыңғай «Smart Turmys» (қазақ тілінен аударғанда «ақылды өмір») платформасы әзірленуде. Ол абоненттер, су тұтыну және төлемдер туралы деректерді біріктіреді.

Есептегіштерді ауыстыру кезең-кезеңімен жүзеге асырылады. Жұмыс жағдайында, сынақтан өткен және қызмет ету мерзімі аяқталмаған есептегіштерді мерзімінен бұрын ауыстырудың қажеті жоқ.

2026 жылы ауыз сумен жабдықтауды субсидиялауға 28 миллиард теңге бөлінді. Шамамен 8000 отбасы тұрғын үй көмегіне 400 миллион теңге алды.

Фото: Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі