Павлодар, 2026-жылдын 2-июлу – Karavan Info маалымат агенттиги. Маргулан университетинин окумуштуулары жана студенттери Жантай аянтында (Павлодар облусу) ири архитектуралык курулуштун калдыктарын табышты – бул Алтын Ордо доорундагы талаа ак сөөктөрүнүн күмбөзү (XIII-XV кылымдагы Евразия мамлекети). Күмбөздүн жанынан чоң некропол (байыркы көрүстөн) табылды.

Табылган буюмдар 14-15-кылымдарга таандык. Изилдөөчүлөр объектилердин 3D санарип көчүрмөлөрүн түзүү үчүн лидарды (лазердик аралык өлчөгүч) жана жерге терең кирип кетүүчү радарды (GPR), ошондой эле роботтук геосканнерди колдонушкан.

25 х 25 сантиметрлик кирпичтер "Алтын Ордо стандартына" туура келет — сарайларды жана мечиттерди курууда колдонулган ошол эле материал. Жогорку коргошун-калай колодон жасалган металл кийимдердин тактары табылган, бул аймакта металлургиянын өнүккөнүн көрсөтүп турат.

Шурулардын топтому жана каури кабыгы (деңиз моллюскасынын бир түрү) импорттолгон. Бул орто кылымдарда Иртыш аймагы менен Түштүк Азиянын жана Евразиянын алыскы аймактарынын ортосундагы соода байланыштарын тастыктайт.

Экспедициянын жетекчиси Тимур Смагулов бул табылгалар тарыхый процесстерди түшүнүүбүздү кеңейтип, аймактын маданий мурастарын изилдөө үчүн жаңы көз караштарды ачарын белгиледи. Археолог Елена Тушева Иртыш аймагынын металлургиялык технологиялары абдан өнүккөн экенин баса белгиледи. Биоархеолог Наталья Миллердин айтымында, каури кабыгы Улуу Талаа менен Түштүк Азия цивилизацияларынын ортосундагы кеңири соода жолдорунун дагы бир далили болуп саналат.

Сүрөт : Казакстан Республикасынын Илим министрлиги жана Аскердик округу