Душанбе, 02 июн, – АИ «Корвон Иттилоот». Захираҳои обӣ, энергетика ва рушди бахши хусусӣ ҳамчун самтҳои асосии ҳамкории Бонки Аврупоии Таҷдид ва Рушд (БАТР) бо Тоҷикистон барои солҳои наздик муайян шудаанд. Дар бораи афзалиятҳои стратегияи нави БАТР барои солҳои 2026–2030 ноиби президенти бонк Марк Боуман изҳори назар кардааст.

Дар тӯли беш аз се даҳсолаи ҳамкорӣ БАТР ба иқтисоди Тоҷикистон зиёда аз 1 миллиард евро сармоягузорӣ намуда, беш аз 200 лоиҳаро дар бахшҳои гуногуни иқтисодӣ амалӣ кардааст. Имрӯз диққати асосӣ ба ташаббусҳое равона мегардад, ки метавонанд дар шароити афзоиши аҳолӣ, тағйирёбии иқлим ва зиёд шудани фишор ба зерсохтор рушди устувори иқтисодиро таъмин намоянд.

Яке аз самтҳои калидии стратегияи нав ҳамоно бахши об боқӣ мемонад. Ба гуфтаи Марк Боуман, бонк сармоягузорӣ ба низомҳои таъминоти об, коркарди обҳои партов ва зерсохтори коммуналиро идома медиҳад. Дар солҳои охир аҳолии кишвар ҳамасола тақрибан ду фоиз афзоиш ёфта, ин раванд талабот ба хизматрасониҳои коммуналӣ ва зарурати навсозии шабакаҳои мавҷударо бештар кардааст.

Дар доираи стратегияи то соли 2030 БАТР ният дорад ба коҳиши хатарҳои санитарӣ ва экологӣ, кам кардани талафоти об, ҷорӣ намудани технологияҳои каммасрафи энергетикӣ ва баланд бардоштани устувории корхонаҳои коммуналӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир намояд. Дар ин раванд соҳаи обёрӣ низ ҳамчун яке аз самтҳои ояндадори ҳамкорӣ арзёбӣ мешавад.

Айни ҳол бонк асосноккунии техникӣ-иқтисодии лоиҳаеро таҳия мекунад, ки ба коҳиш додани талафоти об ва неруи барқ дар низомҳои обёрӣ равона шудааст. Ба арзёбии мутахассисони БАТР, қисми зиёди хароҷоти истифода ва нигоҳдории инфрасохтори обёрӣ ба истеъмоли неруи барқ рост меояд. Аз ин рӯ, навсозии таҷҳизоти насосӣ метавонад самаранокии тамоми соҳаро ба таври назаррас баланд бардорад.

Таваҷҷуҳи алоҳида инчунин ба рушди зерсохтори шаҳрӣ дода мешавад. Аз соли 2004, ки нахустин лоиҳаи коммуналии БАТР дар шаҳри Хуҷанд амалӣ гардид, барои рушди низомҳои таъминоти об ва беҳдошт тақрибан 60 миллион евро сармоягузорӣ ва боз 80 миллион евро грантҳои Иттиҳоди Аврупо, Ҳукумати Швейтсария ва дигар шарикони байналмилалӣ ҷалб карда шудаанд. Дар маҷмӯъ ин лоиҳаҳо 23 шаҳр ва маҳалли аҳолинишини ҷумҳуриро фаро гирифтаанд.

Марҳилаи навбатии ҳамкорӣ ба татбиқи як қатор лоиҳаҳои нав равона хоҳад шуд. Дар Хуҷанд БАТР чаҳорумин лоиҳаи худро омода мекунад, ки таҷдиди шабакаҳои канализатсионӣ ва навсозии иншооти тозакунии обҳои партовро дар бар мегирад. Ҳамзамон ин ташаббус оғози амалисозии Нақшаи амали «Шаҳри сабз» хоҳад шуд ва метавонад Хуҷандро ба дуюмин иштирокчии барномаи байналмилалии Green City дар Тоҷикистон табдил диҳад.

Дар баробари ин, омодасозии лоиҳаи беҳтарсозии таъминоти оби нӯшокӣ дар шаҳри Кӯлоб идома дорад. Ҳадафи асосии он таъмин намудани аҳолӣ бо дастрасии устувор ба оби босифати ошомиданӣ мебошад. Ҳамчунин имкони татбиқи чунин ташаббусҳо дар дигар шаҳрҳои кишвар низ мавриди баррасӣ қарор дорад.

Яке аз хусусиятҳои муҳими стратегияи нав истифодаи муносибати ҳамаҷониба ба рушди зерсохтор мебошад. Сухан на танҳо дар бораи сохтмон ва таҷдиди иншоот, балки дар бораи ҷорӣ намудани технологияҳои муосир — баҳисобгирии рақамии захираҳо, таҷҳизоти каммасрафи энергетикӣ, низомҳои автоматикунонидашудаи идоракунӣ ва усулҳои аз ҷиҳати экологӣ бехатари коркарди обҳои партов меравад.

Ба андешаи роҳбарияти бонк, дар амалисозии чунин лоиҳаҳо механизмҳои шарикии давлат ва бахши хусусӣ нақши муҳим хоҳанд дошт. Марк Боуман таъкид мекунад, ки барои ҷалби сармояи хусусӣ ба рушди инфрасохтор такмили заминаи ҳуқуқӣ ва танзимкунанда аҳамияти калидӣ дорад.

Масъалаи сиёсати тарифӣ низ дар меҳвари муҳокима қарор дошт. Дар БАТР бар он назаранд, ки тарифҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ асоснокшуда ба истифодаи оқилонаи захираҳо мусоидат мекунанд. Ҳамзамон дастрасии аҳолӣ ба хизматрасониҳои ҳаётан муҳим бояд ҳифз гардида, манфиатҳои гурӯҳҳои осебпазири иҷтимоӣ ба назар гирифта шаванд.

Илова бар бахши об, энергетика низ аз ҷумлаи самтҳои афзалиятноки ҳамкорӣ номбар мешавад. Бонк омода аст аз лоиҳаҳое пуштибонӣ намояд, ки ба таҳкими амнияти энергетикӣ, навсозии шабакаҳои энергетикӣ ва баланд бардоштани устувории низоми энергетикии кишвар мусоидат мекунанд. Дар дурнамо чунин иқдомҳо метавонанд ба расидан ба истиқлолияти бештари энергетикӣ ва истифодаи самараноки захираҳои миллӣ мусоидат намоянд.

Самти сеюми стратегӣ рушди бахши хусусӣ мебошад. Ба арзёбии БАТР, маҳз соҳибкорӣ метавонад ба яке аз муҳаррикҳои асосии рушди устувори иқтисодӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва коҳиши вобастагӣ аз муҳоҷирати меҳнатӣ табдил ёбад. Вазъи мусоиди макроиқтисодӣ, ки солҳои охир дар кишвар ба вуҷуд омадааст, барои густариши дастгирии соҳибкорӣ ва ҷалби сармоя имкониятҳои нав фароҳам меорад.

Коршиносон бар ин назаранд, ки стратегияи нави БАТР муносибати муосири ҷаҳониро инъикос мекунад, ки дар он захираҳои обӣ, энергетика ва соҳибкорӣ ҳамчун унсурҳои ба ҳам вобастаи рушди устувор баррасӣ мешаванд. Барои Тоҷикистон, ки дорои захираҳои бузурги обӣ ва иқтидори афзояндаи иқтисодӣ мебошад, чунин модели ҳамкорӣ метавонад ба омили муҳими навсозии инфрасохтор ва беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолӣ табдил ёбад.

Акс: Asia-Plus