Душанбе, 23 июл, – АИ «Корвон Иттилоот». Пас аз афзоиши босуръати воридоти маҳсулоти нафтӣ дар оғози соли 2026, бозори сӯзишвории Тоҷикистон нишонаҳои ислоҳи мавсимиро нишон медиҳад.

Тибқи маълумоти Хадамоти гумруки ҷумҳурӣ, дар моҳҳои июн ва июл ҳаҷми воридоти маводи сӯзишворию равғанҳои молиданӣ, бахусус сӯзишвории дизелӣ ва авиатсионӣ, коҳиш ёфт. Бо вуҷуди ин, натиҷаҳои умумии шаш моҳи аввал ба шарофати воридоти фаъоли семоҳаи аввал мусбат боқӣ мемонанд.

Тавре раиси Хадамоти гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон Хуршед Каримзода зимни нишасти матбуотӣ изҳор намуд, дар семоҳаи дуюм тамоюли бозор нисбат ба оғози сол тағйир ёфт.

Ба гуфтаи ӯ, танҳо дар моҳи июн ҳаҷми воридоти сӯзишворӣ нисбат ба моҳи апрел тақрибан 65 ҳазор тонна ва нисбат ба моҳи май қариб 50 ҳазор тонна камтар буд. Маълумоти пешакии моҳи июл низ идомаи ҳамин равандро нишон медиҳад. Коҳиши бештар ба воридоти сӯзишвории дизелӣ, авиатсионӣ ва баъзе намудҳои дигари маҳсулоти нафтӣ рост меояд.

Бо вуҷуди коҳиши мавсимӣ, нишондиҳандаҳои умумии моҳҳои январ–июн мусбат боқӣ монданд. Дар ин давра Тоҷикистон 599,5 ҳазор тонна маҳсулоти нафтӣ ба маблағи умумии 494,6 миллион доллари ИМА ворид намуд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 60,98 ҳазор тонна ё 5,4 фоиз бештар мебошад. Ҳиссаи маҳсулоти нафтӣ дар арзиши умумии воридоти кишвар 9,5 фоиз-ро ташкил дод.

Ҳамзамон, аз рӯи баъзе навъҳои маҳсулот коҳиш ба қайд гирифта шуд. Воридоти сӯзишвории авиатсионӣ 6,16 ҳазор тонна (ба маблағи 5,8 миллион доллар) ва мазут 1,66 ҳазор тонна (ба маблағи 744 ҳазор доллар) коҳиш ёфт.

Шарики асосии Тоҷикистон дар таъмини маҳсулоти нафтӣ ҳамоно Федератсияи Россия мебошад, ки тақрибан 90 фоизи тамоми сӯзишвории моеъи воридотиро таъмин мекунад. Дар баробари ин, Туркманистон таъмини сӯзишвории авиатсионӣ ва гази моеъро ба роҳ мондааст, дар ҳоле ки Қазоқистон ва Ӯзбекистон баъзе намудҳои маҳсулоти нафтӣ ва газро содир мекунанд.

Дар ҳамин ҳол, бозори гази моеъ рушди назаррасро нишон дод. Дар шаш моҳи аввал Тоҷикистон 241,1 ҳазор тонна гази моеъ ба маблағи 164,3 миллион доллар ворид намуд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 64,2 ҳазор тонна ё 36,3 фоиз бештар мебошад.

Дар сохтори таъминкунандагон низ тағйироти ҷиддӣ ба амал омад. Қазоқистон бо содироти 158 ҳазор тонна гази моеъ ба маблағи 107,7 миллион доллар ё 65,5 фоизи тамоми воридот ба ҷойи аввал баромад. Россия бо 82,2 ҳазор тонна ба маблағи 56 миллион доллар дар мақоми дуюм қарор гирифта, ҳаҷми содироти он нисбат ба соли гузашта 11,8 ҳазор тонна ё 12,6 фоиз кам гардид. Илова бар ин, Туркманистон бори аввал дар давраи ҳисоботӣ 879 тонна гази моеъ ба маблағи 598,8 ҳазор доллар ба Тоҷикистон содир намуд.

Таҳлили «Караван Инфо». Омори пешниҳодшуда нишон медиҳад, ки коҳиши воридоти маҳсулоти нафтӣ бештар хусусияти тавозунбахшӣ дошта, пас аз захирасозии фаъоли аввали сол ба амал омадааст. Ҳамзамон, рушди босуръати воридоти гази моеъ аз тағйирёбии тадриҷии сохтори бозори энергетикии кишвар шаҳодат медиҳад.

Тақвияти мавқеи Қазоқистон дар бозори гази моеъ ва нигоҳ доштани нақши калидии Россия дар таъмини сӯзишвории моеъ аз ташаккули низоми бештар диверсификатсияшудаи таъминоти энергетикии Тоҷикистон дарак дода, устувории бозори дохилиро дар шароити тағйирёбии нархҳо ва занҷираҳои таъминот тақвият мебахшад.

АКС: Хадамоти гумруки Ҷумҳурии Тоҷикистон