Душанбе, 25 август, – АИ «Корвон Иттилоот». Дар шуъбаи Дастхатҳои шарқ ва китобҳои нодири Муассисаи давлатии «Китобхонаи миллӣ»-и Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон маҳфили илмӣ-маърифатии «Ганҷи ҷовидон» таҳти унвони «Муаррифии як дастхат» баргузор гардид.

Дар маркази таваҷҷуҳи ин ҳамоиш яке аз нусхаҳои нодири «Маснавии маънавӣ»-и Ҷалолуддини Румӣ қарор гирифт, ки дар ганҷинаи дастхатҳои Китобхонаи миллӣ нигоҳдорӣ мешавад.

Муовини директори Китобхонаи миллӣ Муҳаммадиқбол Атозода маҳфилро ифтитоҳ намуда, таъкид кард, ки ҳифз, омӯзиш ва муаррифии мероси хаттии ниёгон вазифаи муҳими аҳли фарҳанг ба ҳисоб меравад. Ба гуфтаи ӯ, чунин маҳфилҳо барои ошно намудани ҷомеа, бахусус ҷавонон, бо осори нодири хаттӣ, таҳкими худшиносии миллӣ ва ҷалби таваҷҷуҳ ба масъалаҳои ҳифзу нигоҳдории мероси фарҳангӣ аҳамияти хоса доранд.

Ӯ ёдовар шуд, ки пеш аз ин дар доираи маҳфили «Ганҷи ҷовидон» дастхатҳои нодире, аз ҷумла «Шоҳнома» ва «Таърихи Табарӣ», муаррифӣ шудаанд. Ин навбат бошад, таваҷҷуҳ ба яке аз муҳимтарин осори адабиёти ирфонӣ ва ахлоқии Шарқ — «Маснавии маънавӣ» равона гардид.

Ба гуфтаи Муҳаммадиқбол Атозода, асари Ҷалолуддини Румӣ дар фарҳанги ҷаҳонӣ ҷойгоҳи хос дошта, масъалаҳои гуногуни ахлоқӣ, маънавӣ ва ирфониро фаро мегирад. Ин асар дар тӯли беш аз 800 сол ба яке аз сарчашмаҳои муҳими ғизои маънавии башарият табдил ёфтааст.

Вай ҳамчунин таъкид кард, ки бо иқдомҳои роҳбарияти Тоҷикистон осори Ҷалолуддини Румӣ дар сатҳи байналмилалӣ бештар муаррифӣ гардида, ҷойгоҳи ӯ ҳамчун яке аз чеҳраҳои барҷастаи фарҳанги Шарқ боз ҳам тақвият ёфтааст. Ба гуфтаи ӯ, дар замони шӯравӣ омӯзиш ва паҳн намудани баъзе осори мазмунан ирфонӣ бо маҳдудиятҳои идеологӣ рӯ ба рӯ буд, аммо имрӯз муҳаққиқон имконияти васеъ барои бозомӯзӣ ва муаррифии мероси хаттии ниёгон доранд.

Дар идомаи маҳфил мутахассиси шуъбаи Дастхатҳои шарқ ва китобҳои нодири Китобхонаи миллӣ Саидакбар Абдулазиззода дар бораи хусусиятҳои нусхаи мавриди омӯзиш маълумоти муфассал пешниҳод намуд.

Тибқи маълумоти ӯ, дастхати мазкур дар махзани шуъба таҳти рақами 1211 нигоҳдорӣ шуда, соли 1621 милодӣ китобат шудааст. Муаллифи хатти нусха Муҳаммадмурод ибни Муҳаммадамин буда, дастхат дар шаҳри Самарқанд китобат гардидааст. Аз ин рӯ, синни он имрӯз аз 400 сол зиёд мебошад.

Муқоваи он аз чарм сохта шуда, бо сартурунҷ, турунҷ ва занҷираҳои ороишии махсус зинат дода шудааст. Астари китоб низ бо нақшу нигори бадеӣ оро ёфтааст.

Мутахассис қайд кард, ки ин нусха дорои тақрибан 26 ҳазор байт буда, Ҷалолуддини Балхӣ асари мазкурро дар тӯли 14 соли умри худ таълиф кардааст.

Дар идомаи маҳфил Муҳаммадиқбол Атозода ба аҳамияти дастхат ҳамчун намунаи рушди чандин навъи ҳунар таваҷҷуҳ намуд. Ба гуфтаи ӯ, асар ҳамзамон намунаи санъати китобат, коркарди чӯб, пӯсту коғаз ва хаттотӣ мебошад.

Дар маҳфил инчунин таъкид гардид, ки хатти тоҷикӣ-форсӣ дорои таърихи қадим буда, таҳаввули он дар доираи мероси хаттии минтақа ва осори хаттии давраҳои куҳан, аз ҷумла анъанаҳои вобаста ба хатти авастоӣ, қобили омӯзиш мебошад.

Шаҳобиддин Назаров, сармутахассиси шуъбаи таъмир ва тармими ҳуҷҷатҳои Китобхонаи миллӣ, дар суханронии худ аз мушкилоти марбут ба китобчопкунӣ ва нигоҳдории осори хаттӣ дар давраи шӯравӣ ёдовар шуда, ҳамзамон имкониятҳои васеи нашр ва ҳифзи мероси хаттиро дар замони муосир таъкид намуд.

Баргузории чунин маҳфилҳо танҳо муаррифии як китоби нодир нест. Он ҳамзамон имконият фароҳам меорад, ки дастхатҳои таърихӣ ҳамчун сарчашмаи мустақими омӯзиши адабиёт, фарҳанг, забон, таърихи китобат ва рушди ҳунарҳои суннатӣ мавриди таҳқиқ қарор гиранд.

Ба арзёбии АИ «Корвон Иттилоот», нигоҳдорӣ ва оммавӣ намудани чунин ганҷинаҳои хаттӣ метавонад нақши муҳим дар таҳкими худшиносии фарҳангӣ, ҷалби насли ҷавон ба омӯзиши мероси гузашта ва муаррифии саҳми фарҳанги тоҷик дар тамаддуни минтақа ва ҷаҳон дошта бошад. Муҳимтар аз ҳама, чунин ташаббусҳо дастхатҳои нодирро аз ганҷинаҳои маҳдуди бойгонӣ ба майдони таҳқиқоти илмӣ ва муколамаи фарҳангӣ ворид месозанд.

Дар анҷоми маҳфил Муҳаммадиқбол Атозода ба мутахассисон барои маърӯзаҳои пурмуҳтаво ва мубодилаи донишу таҷриба изҳори сипос намуда, ба кормандони шуъбаи Дастхатҳои шарқ ва китобҳои нодир барои ташкили ин чорабинии илмӣ-фарҳангӣ миннатдорӣ баён кард. Ҳамзамон таъкид шуд, ки омӯзиш, тарғиб ва муаррифии чунин осори нодир бояд идома ёбад.

АКС: Китобхонаи миллии Тоҷикистон (kmt.tj).