Душанбе, 29 август, – АИ «Корвон Иттилоот».  Дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон 28 август  конференсияи ҷумҳуриявии илмӣ-назариявӣ бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Даҳсолаи байналмилалии амал дар соҳаи илмҳои криосфера барои солҳои 2025–2034 баргузор гардид.

Иштирокдорони ҳамоиш ҳолати пиряхҳо ва қабати барф, хатарҳои иқлимӣ, аҳамияти мониторинги илмӣ ва ҳамкории байналмилалӣ, инчунин татбиқи ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистонро дар самти ҳифзи криосфера баррасӣ намуданд.

Дар кори конференсия муовини раиси Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Лоиқ Раҳмонзода иштирок намуда, бо маърӯза баромад кард.

Ӯ зимни суханронӣ ёдовар шуд, ки 13 августи соли 2024 Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид қатъномаро оид ба эълон намудани солҳои 2025–2034 ҳамчун Даҳсолаи байналмилалии амал дар соҳаи илмҳои криосфера якдилона қабул намуд.

 Ин ташаббус аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пешниҳод гардида, ҳамчун як қадами муҳими байналмилалӣ дар самти ҳифзи пиряхҳо, қабати барф ва дигар унсурҳои криосфера арзёбӣ мегардад.

Дар конференсия ба миқёси таҳдидҳои иқлимӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир карда шуд. Тибқи маълумоти дар арзёбиҳои байналмилалӣ пешниҳодшуда, гармшавии босуръати глобалӣ ва обшавии босуръати пиряхҳо барои амнияти обӣ ва экологии ҷаҳон хатарҳои дарозмуддат ба вуҷуд меоранд.

Дар сурати идома ёфтани тамоюлҳои кунунӣ то соли 2050 ҷаҳон метавонад то сеяки пиряхҳои мавҷударо аз даст диҳад, ки ин метавонад ба захираҳои об, экосистемаҳо ва рушди иҷтимоиву иқтисодии минтақаҳои гуногун таъсири ҷиддӣ расонад.

Дар чунин шароит Даҳсолаи байналмилалии амал дар соҳаи илмҳои криосфера ба таҳкими ҳамкории илмӣ байни давлатҳо, густариши мониторинги ҷаҳонии ҳолати криосфера, мубодилаи дониш ва технологияҳои илмӣ, инчунин беҳтар намудани арзёбии оқибатҳои иҷтимоиву иқтисодии коҳиши қабати барфу ях равона гардидааст.

Барои Тоҷикистон ин рӯзнома аҳамияти махсус дорад. Қисмати кӯҳистонии кишвар яке аз минтақаҳои муҳими ташаккули захираҳои обии Осиёи Марказӣ ба ҳисоб рафта, ҳолати пиряхҳо ба устувории тавозуни об, кишоварзӣ, энергетика, экосистемаҳо ва таъмини аҳолӣ бо об робитаи мустақим дорад.

Ташаббуси нави байналмилалӣ мантиқан идомаи дигар қарорҳои ҷаҳонии Созмони Милали Муттаҳид мебошад, ки бо пешниҳоди Тоҷикистон қабул шудаанд. Дар байни онҳо эълон гардидани соли 2025 ҳамчун Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо ва Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» барои солҳои 2018–2028 ҷойгоҳи муҳим доранд.

Ҳамин тариқ, пиряхҳо на танҳо ҳамчун объектҳои табиии ниёзманди ҳифз, балки ҳамчун унсури муҳими низоми ҷаҳонии амнияти обӣ, озуқаворӣ, энергетикӣ ва экологӣ баррасӣ мешаванд. Коҳиши босуръати онҳо масъалаи криосфераро аз як мавзӯи маҳдуди илмӣ ба яке аз самтҳои калидии сиёсати байналмилалии иқлимӣ табдил медиҳад.

Дар Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон омодагии кишвар барои ба сифати ҳамоҳангсоз ва иштирокчии фаъоли барномаҳои байналмилалии таҳқиқотӣ, ки ба омӯзиши криосфера, мубодилаи маълумоти илмӣ ва таҳияи механизмҳои муштараки вокуниш ба тағйирёбии иқлим равона шудаанд, тасдиқ гардид.

Аз нигоҳи таҳлилӣ, баргузории чунин конференсия дар Душанбе талоши Тоҷикистонро барои аз сатҳи эъломияҳои байналмилалӣ ба фаъолияти амалии илмӣ ва институтсионалӣ гузаронидани ташаббусҳо дар соҳаи амнияти обию иқлимӣ нишон медиҳад. Қабули якдилонаи қатъномаҳои дахлдор аз ҷониби Маҷмаи Умумии СММ таваҷҷуҳи байналмилалиро ба масъалаи ҳифзи пиряхҳо тақвият дода, ҳамзамон нақши Тоҷикистонро дар ташаккули рӯзномаи ҷаҳонии обу иқлимӣ боз ҳам таҳким мебахшад.

Дар оянда Даҳсолаи байналмилалии амал дар соҳаи илмҳои криосфера метавонад ба платформаи муттаҳидсозии марказҳои илмӣ, давлатҳо ва созмонҳои байналмилалӣ дар атрофи як ҳадафи умумӣ — ба даст овардани маълумоти боэътимод оид ба тағйироти ҷорӣ, пешгӯии оқибатҳои онҳо ва таҳияи механизмҳои самараноки мутобиқшавӣ — табдил ёбад.

Барои Тоҷикистон, ки масъалаҳои об, пиряхҳо ва тағйирёбии иқлимро пайваста ба сатҳи байналмилалӣ мебарорад, ин раванд на танҳо аҳамияти экологӣ, балки аҳамияти стратегӣ низ дорад. Ҳифзи криосфера бевосита ба таъмини амнияти обии Осиёи Марказӣ ва рушди устувори наслҳои оянда вобаста мебошад.

АКС: Кумитаи ҳифзи муҳити зисти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон