Душанбе, 11 сентябр, – АИ «Корвон Иттилоот».  Иқтисоди кишварҳои Осиёи Марказӣ дар пасманзари идомаи хатарҳои беруна рушди устуворро нишон медиҳад. Тибқи шарҳи нави макроиқтисодии Бонки Авруосиёии Рушд (БАОР), рушди умумии иқтисоди минтақа ба 6 фоиз расида, сармоягузорӣ, татбиқи лоиҳаҳои бузурги инфрасохторӣ ва сатҳи баланди талаботи истеъмолӣ аз омилҳои асосии густариши фаъолияти иқтисодӣ ба ҳисоб мераванд.

Ҳамзамон, равандҳои таваррум дар минтақа дар сатҳи 6,4 фоиз устувор шудаанд. Дар баробари ин, таъсири вазъи бозорҳои ҷаҳонӣ идома дорад: дар давраи мавриди назар нархи миёнаи нафти навъи Brent 27 фоиз афзоиш ёфта, ба 91 доллар барои як баррел расидааст.

Тоҷикистон ба қатори иқтисодҳои босуръат рушдёбандаи минтақа дохил шудааст. Тибқи маълумоти БАОР, дар нимсолаи аввали соли 2026 рушди иқтисодии кишвар 8,2 фоиз-ро ташкил додааст.

Дар шарҳ ба рушди савдои хориҷӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир шудааст. Ҳаҷми содироти Тоҷикистон якбора 65 фоиз афзоиш ёфтааст. Чунин нишондиҳанда кишварро дар байни давлатҳои минтақа аз рӯи динамикаи содирот дар мавқеи хос қарор медиҳад ва аз густариши фаъолияти содиротӣ шаҳодат медиҳад.

Баланд будани суръати рушди иқтисодӣ ҳамзамон барои Тоҷикистон имкони таҳкими заминаи истеҳсолӣ ва васеъ намудани ҳузури маҳсулоти ватанӣ дар бозорҳои хориҷиро фароҳам меорад.

Баландтарин нишондиҳанда дар байни кишварҳои дар шарҳи БАОР зикршуда ба Қирғизистон рост меояд: иқтисоди ин кишвар дар моҳҳои январ–июл 11,1 фоиз рушд кардааст. Дар ин давра сармоягузорӣ ба сохтмони асосӣ ва лоиҳаҳо 58,8 фоиз афзоиш ёфтааст, ки нақши назарраси сармоягузории асосиро дар рушди иқтисодии кишвар нишон медиҳад.

Ӯзбекистон дар нимсолаи аввал рушди ММД-ро дар сатҳи 8,5 фоиз таъмин кардааст, ки баландтарин нишондиҳанда дар панҷ соли охир мебошад. Ҳаҷми сармоягузорӣ дар кишвар 17,5 фоиз афзоиш ёфтааст.

Дар Қазоқистон рушди иқтисодӣ дар моҳҳои январ–июл 4,1 фоиз-ро ташкил додааст. Ҳамзамон, ҳаҷми фаъолияти соҳаҳои ғайрихомашёвӣ 5,4 фоиз афзоиш ёфта, коҳиши истихроҷи нафтро қисман ҷуброн кардааст.

Дар шарҳи БАОР ҳамчунин ба раванди таваррум таваҷҷуҳ шудааст. Суръати афзоиши нархҳои истеъмолӣ аллакай 11 моҳ пай дар пай коҳиш ёфта, ба 9,8 фоиз расидааст.

Дар Арманистон фаъолияти иқтисодӣ дар моҳҳои январ–июл 7,7 фоиз афзоиш ёфта, ҳаҷми сармоягузорӣ дар нимсолаи аввал 7,9 фоиз зиёд шудааст.

Беларус дар моҳҳои январ–июл рушди ММД-ро дар сатҳи 2,1 фоиз таъмин кардааст. Дар моҳи июл бошад, суръати рушд то 5,4 фоиз афзоиш ёфтааст.

Дар Русия рушди ММД дар нимсолаи аввал 0,6 фоиз-ро ташкил дода, дар семоҳаи дуюм суръати он то 1,3 фоиз афзоиш ёфтааст.

Маълумоти БАОР нишон медиҳад, ки рушди кунунии иқтисоди Осиёи Марказӣ ба як омил вобаста нест. Барномаҳои бузурги сармоягузорӣ, сохтмони инфрасохторӣ, рушди талаботи дохилӣ ва афзоиши имкониятҳои савдои хориҷӣ дар ин раванд нақши муҳим доранд.

Барои Тоҷикистон махсусан ҳамбастагии рушди баланди иқтисоди дохилӣ бо афзоиши назарраси содирот муҳим мебошад. Агар ин раванд бо густариши минбаъдаи иқтидори истеҳсолӣ, афзоиши сармоягузорӣ ва рушди инфрасохтори нақлиётӣ ва энергетикӣ тақвият ёбад, он метавонад ба яке аз омилҳои диверсификатсияи минбаъдаи иқтисоди кишвар табдил ёбад.

Дар маҷмӯъ, нишондиҳандаҳои кишварҳои минтақа аз устувории иқтисодҳои Осиёи Марказӣ дар муқобили таъсири омилҳои беруна ва идомаи нақши сармоягузорӣ ва рушди инфрасохторӣ ҳамчун яке аз муҳаррикҳои асосии рушди иқтисодӣ шаҳодат медиҳанд.

АКС: https://kz.kursiv.media/