Душанбе, 16 октябр, – АИ «Корвон Иттилоот». Рӯзи 15 октябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бокуи Ҷумҳурии Озарбойҷон дар Сармаҷлиси ҳафтуми Машварат оид ба ҳамкорӣ ва чораҳои эътимод дар Осиё (СВМДА) иштирок карда, суханронӣ намуд.
Сардори давлат изҳор дошт, ки барои Тоҷикистон таҳкими сулҳ ва эътимод дар низоми муносибатҳои байналмилалӣ на танҳо мавқеи сиёсӣ, балки самти муҳимтарини сиёсати хориҷӣ мебошад. Ӯ инчунин ташаббусҳоро дар соҳаҳои сулҳ, амният, технология, иқлим ва ҳамкории ҷавонон пешниҳод кард.
Эмомалӣ Раҳмон ба Сарвари Ҷумҳурии Озарбойҷон Илҳом Алиев барои ташкили сармаҷлис ва меҳмоннавозии гарм миннатдорӣ баён кард. Ӯ ҳамчунин Ҷумҳурии Демократии Халқии Лаосро ба муносибати ба узвияти СВМДА қабул шуданаш табрик намуд.
Президент қайд кард, ки вазъи байналмилалӣ мураккаб ва осебпазир боқӣ мемонад: рақобати геополитикӣ, низоҳои мусаллаҳона ва таҳдидҳои амниятӣ густариш меёбанд. Ӯ аҳамияти бунёди асосҳои устувор барои сулҳи дарозмуддат ва суботро таъкид кард. Ба гуфтаи ӯ, чунин асосҳо бояд фаҳмиши мутақобила ва эътимод, волоияти принсипҳои ҳуқуқи байналмилалӣ ва ҳалли осоишталабонаи баҳсу ихтилофҳо бошанд.
Тоҷикистон, чунон ки қайд гардид, ҳамеша аз таҳкими низоми бисёрқутбаи муносибатҳои байналмилалӣ ва рушди ҳамкории созанда байни давлатҳо тарафдорӣ мекунад. Эмомалӣ Раҳмон боварӣ изҳор намуд, ки СВМДА метавонад ҳамчун майдони гуфтугӯ байни кишварҳои қитъа нақши боз ҳам самарабахштар бозад.
Бо ҳамин ҳадаф Тоҷикистон ташаббусеро пешниҳод кард, ки солҳои 2027-2036 «Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба манфиати наслҳои оянда» эълон шавад. Ин ташаббус аз ҷониби Маҷмааи Умумии СММ дастгирӣ ёфтааст. Ба андешаи Президент, татбиқи ҳадафҳои Даҳсола асоси пешбурди минбаъдаи гуфтугӯи созандаи байнидавлатӣ, фарҳанги сулҳ ва пешгирии низоъҳо мегардад.
Тоҷикистон якҷоя бо СММ ва дигар шарикони байналмилалӣ ният дорад, ки дар моҳи майи соли 2027 дар шаҳри Душанбе Конфронси байналмилалии сатҳи баланд оид ба ин мавзӯъ баргузор намояд. Сардори давлат боварӣ изҳор кард, ки ин форум ба оғози муваффақонаи Даҳсола мусоидат хоҳад кард ва ба таҳкими минбаъдаи сулҳ, гуфтугӯ, ҳамбастагӣ ва шарикӣ дар сатҳи ҷаҳонӣ саҳми назаррас мегузорад.
Президент таҳдидҳои асосии ҷаҳони муосирро номбар кард: терроризм ва экстремизм, ҷинояткории муташаккили фаромиллӣ, пеш аз ҳама таҳдидҳои киберӣ, ва гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир. «Дар ин замина мо пешбурди «Раванди Душанбе оид ба мубориза бар зидди терроризм ва маблағгузории он»-ро ҳамчун механизми самарабахши таҳкими ҳамкориҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ дар ин самт идома медиҳем», таъкид кард ӯ.
Эмомалӣ Раҳмон таваҷҷуҳи сардорони давлатҳо ва роҳбарони ҳайатҳоро ба он ҷалб кард, ки рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва технологӣ асоси бунёдии сулҳи дарозмуддат ва субот мебошад. Тоҷикистон, ба гуфтаи ӯ, ба густариши ҳамкориҳои минтақавӣ дар самтҳои зерин таваҷҷуҳ дорад:
- соддагардонии расмиёти гумрукӣ ва логистикӣ;
- бунёди долонҳои мултимодалии нақлиётӣ;
- рушди иқтисодиёти рақамӣ;
- рушди энергетикаи «сабз» ва саноат.
Президент қабули қатъномаро оид ба рушди зеҳни сунъӣ ва истифодаи он ба манфиати рушди устувор дар Осиёи Марказӣ пешниҳод намуда, дар ин асос таъсиси Маркази минтақавии зеҳни сунъиро дар шаҳри Душанбе муҳим дониста шуд.
Дар мавриди тағйирёбии иқлим Эмомалӣ Раҳмон ёдовар шуд, ки соли 2028 дар Душанбе Конфронси оби СММ-2028 баргузор мегардад.
Президент густариши ҳамкории бисёрҷонибаро дар соҳаҳои фарҳанг, сайёҳӣ, ҷавонон ва варзиш ҳамчун василаи муҳими таҳкими дӯстӣ, фаҳмиши мутақобила ва эътимод байни давлатҳо ва халқҳои Осиё дастгирӣ кард.
Ӯ аҳамияти истифодаи самарабахши имкониятҳои ин соҳаҳоро таъкид намуда, пешниҳод кард, ки имкониятҳои Сармаҷлиси ҷавонон дар доираи СВМДА васеъ карда шуда, он ба майдони доимоамалкунандаи гуфтугӯ, табодули таҷриба ва таҳияи ташаббусҳои муштараки ҷавонони кишварҳои иштирокчӣ табдил дода шавад.
Эмомалӣ Раҳмон боварӣ изҳор кард, ки ба шарофати иродаи сиёсӣ ва кӯшишҳои муштараки тарафҳо СВМДА минбаъд низ ҳамчун майдони самарабахши гуфтугӯ, ҳамкорӣ, таҳкими эътимод ва ҳамбастагӣ байни кишварҳои Осиё хизмат хоҳад кард.
Суханронӣ атрофи як ғоя сохта шудааст: сулҳ ва эътимодро бояд бо механизмҳои мушаххас мустаҳкам кард. Ин мантиқро худи рӯйхати ташаббусҳо муайян мекунад. Блоки сиёсӣ (Даҳсолаи сулҳ, конфронс дар Душанбе, «Раванди Душанбе» оид ба мубориза бар зидди терроризм)-ро блокҳои иқтисодӣ (долонҳои нақлиётӣ, соддагардонии расмиёт, энергетикаи «сабз»), технологӣ (маркази зеҳни сунъӣ) ва башардӯстона (фарҳанг, сайёҳӣ, ҷавонон, варзиш) пурра мекунанд. Бо ин роҳ амният на танҳо ҳамчун масъалаи муқовимат ба таҳдидҳо, балки ҳамчун натиҷаи рушд баррасӣ мешавад.
Ҷойгоҳи алоҳидаро тақвими ташаббусҳо ишғол мекунад: моҳи майи соли 2027 (конфронс оид ба Даҳсолаи сулҳ), солҳои 2027-2036 (худи Даҳсола), соли 2028 (Конфронси оби СММ). Ҷумҳурӣ силсилаи чорабиниҳои байналмилалиро дар Душанбе ташкил мекунад ва ба пойтахт нақши майдони муҳокимаи масъалаҳои сулҳ, амният ва обро мустаҳкам менамояд.
Дастгирии ташаббус дар бораи Даҳсола аз ҷониби Маҷмааи Умумии СММ ба пешниҳодҳои Тоҷикистон дастгирии байналмилалӣ мебахшад ва Президент маҳз ба ҳамин дастгирӣ такя карда, шариконро ба конфронси соли 2027 даъват мекунад.
Пешниҳоди ба майдони доимӣ табдил додани Сармаҷлиси ҷавонон бо мавзӯи ҷавонон, ки дар ин рӯзҳо дар дохили кишвар низ садо медиҳад, ҳамоҳанг аст: 12 октябр дар Душанбе ҳамоиши ҷашнӣ ба 35-солагии Иттифоқи ҷавонони Тоҷикистон ва Форуми ҷавонони СҲШ баргузор гардид.
Акс: АМИТ «Ховар»