Душанбе, 12 август, – АИ «Корвон Иттилоот». Бонки Осиёии рушд (БОР) гузориши навро оид ба рушди тиҷорати рақамӣ ва тиҷорати электронии фаромарзӣ дар кишварҳои Осиё ва Уқёнуси Ором нашр кард. Дар ҳуҷҷат индекси рақамикунонии кишварҳо барои соли 2024 оварда шудааст.
Дар миёни давлатҳои Осиёи Марказӣ баландтарин нишондиҳандаро Қазоқистон дорад — 42,6 хол. Баъд аз он Ӯзбекистон — 25,3, Қирғизистон — 23,3, Туркманистон — 21,7 ва Тоҷикистон — 17,8 хол қарор доранд. Тоҷикистон ба гурӯҳи кишварҳои дорои сатҳи маҳдуди рақамикунонӣ дохил карда шудааст.
Ҳангоми ҳисоби индекс иқтисоди рақамӣ, ҳукумати электронӣ, инфрасохтор ва танзими рақамӣ, истифодаи технологияҳои рақамӣ аз ҷониби аҳолӣ, сармояи инсонӣ ва инноватсияҳо, инчунин рақамикунонии истеҳсолот ба назар гирифта мешаванд.
Дар гузориш зикр мешавад, ки соли 2022 Тоҷикистон қонун дар бораи тиҷорати электрониро қабул кардааст. БОР Тоҷикистон ва Ӯзбекистонро ҳамчун намунаҳои кишварҳое меорад, ки дар ин соҳа қонунгузории алоҳида амал мекунад. Он бақайдгирии ширкатҳои дар тиҷорати электронӣ фаъолияткунанда ва ҳифзи истеъмолкунандагонро пешбинӣ мекунад.
Тоҷикистон инчунин ба индекси сиёсат дар соҳаи тиҷорати электронӣ барои корхонаҳои хурд, миёна ва микро барои соли 2024 дохил карда шудааст. Ҳангоми таҳияи он пардохтҳои рақамӣ ва инфрасохтор, амнияти киберӣ, ҳифзи истеъмолкунандагон, финтех, андозбандӣ, амалиёти онлайн ва дастгирии тиҷорати хурд ба назар гирифта мешаванд.
БОР қайд мекунад, ки ба рушди тиҷорати электронии фаромарзӣ дар минтақа фарқиятҳои қонунгузорӣ, инфрасохтори нокифоя рушдкарда, номутобиқатии низомҳои рақамии кишварҳои гуногун ва норасоии малакаҳои рақамӣ монеъ мешаванд. Бонк тавсия медиҳад, ки интернети васеъхат ва марказҳои маълумот рушд дода шаванд, логистика ва расмиёти гумрукӣ беҳтар карда шаванд, ҳисобномаҳои электронӣ ва сертификатҳо, пардохтҳои рақамӣ, низомҳои «равзанаи ягона» ва тиҷорати бекоғаз ҷорӣ карда шаванд.
Маълумоти Бонки миллии Тоҷикистон барои нимсолаи аввали соли 2026 тасвирро пурра намуда, динамикаи мусбати нишондиҳандаҳои алоҳидаро нишон медиҳад. Агар дар нимсолаи аввали соли 2024 ҳиссаи пардохти ғайринақдии мол ва хизматрасонӣ 25 % буд, пас дар январ–июни соли 2026 он ба 41 % расид (афзоиш 16 банди фоизӣ). Шумораи кортҳои бонкӣ аз 7,6 млн то 12,4 млн (тақрибан 63 %) зиёд шуд. Шумораи ҳамёнҳои электронӣ аз 10,4 млн то 19,8 млн (тақрибан 90 %) афзоиш ёфт.
Танҳо дар нимсолаи аввали соли 2026 тавассути ҳамёнҳои электронӣ 14,6 млн амалиёт ба маблағи 3,6 млрд сомонӣ гузаронида шуд. Ҳаҷми пардохти ғайринақдии мол ва хизматрасонӣ тавассути кортҳои бонкӣ ва ҳамёнҳои электронӣ аз 12,8 млрд сомонӣ дар январ–июни соли 2024 то 38,3 млрд сомонӣ дар ҳамин давраи соли 2026 — қариб се маротиба зиёд шуд. Шумораи терминалҳои POS аз 7939 то 9425 ва шумораи рамзҳои QR аз 16 472 то 33 620 (беш аз ду маротиба) афзоиш ёфт.
Индекси БОР асосан маълумоти соли 2024-ро инъикос мекунад. Нишондиҳандаҳои навтари Бонки миллӣ пешрафти назаррасро дар соҳаи пардохтҳои рақамӣ ва инфрасохтори пардохтӣ нишон медиҳанд. Тоҷикистон имрӯз аз рӯи сатҳи рақамикунонӣ дар миёни кишварҳои Осиёи Марказӣ кадом мавқеъро ишғол мекунад, индексҳои оянда нишон хоҳанд дод.
Манбаи инфографика: asia+