Donald Trampning so'nggi yillardagi ommaviy axborot vositalaridagi xatti-harakatlari klassik siyosatchiga qaraganda "psixologik urush"ning faol ishtirokchisiga ko'proq o'xshaydi. Tezkor xabar almashish, tajovuzkor ohang, pozitsiyaning to'satdan o'zgarishi va haqoratli so'zlardan foydalanish – bularning barchasi nafaqat axborot berishga, balki auditoriyaga "psixologik ta'sir ko'rsatishga" qaratilgan yondashuvning o'ziga xos belgilari.

Bu modelda voqelik yagona hal qiluvchi omil bo'lishdan to'xtaydi; aksincha, "rivoyat" muhimroq bo'lib qoladi. Tramp tahdidlarni bo'rttirib ko'rsatish, haddan tashqari qutblanishlar va hatto taktik chekinishlarni yaratish orqali jamoatchilik fikri doimo reaksiya holatida bo'ladigan muhitni yaratadi. Aynan shu model psixologik operatsiyalar va yumshoq urushda qo'llaniladi: zarba, e'tibor va hissiyot.

Yaqinda Papa Leo XIVni tanqid qilganidan keyin u yarim diniy, qutqaruvchi qiyofasida paydo bo'lgan sun'iy intellekt tomonidan yaratilgan tasvirning nashr etilishi bunga misol bo'la oladi. Bu tasvir shunchaki targ'ibot hiylasidan ko'ra ko'proq ko'p qatlamli xabarni olib yuradi: kuch, axloqiy qonuniylik va hatto o'zini muqaddaslashning bir turi. Bunday ramziylik odatda zamonaviy davlatning rasmiy xabarlarida emas, balki siyosiy va mafkuraviy targ'ibotda uchraydi.

Lekin asosiy savol shundaki: bu uslub uzoq muddatda ishlaydimi?

Tramp, shubhasiz, e'tiborni jalb qilish va ommaviy axborot vositalari manzarasini boshqarishda muvaffaqiyatga erishdi, ammo bu muvaffaqiyat "ishonch"ga aylanmadi. Siyosat, psixologik operatsiyalardan farqli o'laroq, barqarorlik, oldindan aytib bo'ladiganlik va ishonchni talab qiladi. Haqiqat va tomosha o'rtasidagi chegara xiralashganda, hatto jiddiy yangiliklar ham "media o'yini"ning bir qismi sifatida qabul qilinishi mumkin.

Trampning asosiy vazifasi aynan mana shu:

U "hikoyachi" rolidan "ishonchli qaror qabul qiluvchi" roliga qayta oladimi? Yoki bu muloqot uslubi oxir-oqibat uning siyosiy kapitaliga putur yetkazadimi?

Jamoatchilik fikri ommaviy axborot vositalarining manipulyatsiyasiga har qachongidan ham sezgir bo'lgan dunyoda, ehtimol, Tramp uchun eng katta xavf shundaki, hatto uning eng samimiy xabarlari ham endi jiddiy qabul qilinmaydi.

Mustaqil ekspert Muhammad Mehdi Nuri

Surat: Karavan Info axborot agentligi tahririyati tomonidan yaratilgan sun'iy intellekt