Душанбе, 2026-жылдын 25-августу – Karavan Info маалымат агенттиги. Тажикстандын эл аралык резервдери 2026-жылдын май айынын аягына карата рекорддук 6,8 миллиард долларга жетти.
S&P Global Ratings эл аралык рейтинг агенттигинин Тажикстан экономикасы боюнча акыркы отчетуна ылайык, бул көлөм өлкөгө болжол менен 8,6 айлык учурдагы эсеп төлөмдөрүнө барабар тышкы каржылык буферди камсыз кылат.
Резервдердин өсүшү бир катар факторлор менен шартталган: учурдагы эсептин профицитинин сакталышы, эмгек мигранттарынын акча которууларынын көбөйүшү жана Тажикстандын Улуттук банкынын алтын активдеринин өсүшү. Дал ушул тышкы кирешелердин жана алтын менен болгон бүтүмдөрдүн айкалышы өлкөгө тышкы финансылык буферин бир кыйла чыңдоого мүмкүндүк берди.
Акча которуулар өзгөчө маанилүү. Алардын көлөмү 2025-жылы 48% га өсүп, ИДПнын 60% дан ашыгын түзгөн.
2026-жылдын биринчи чейрегинде оң тенденция уланды: кирешелер өткөн жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу болжол менен 4% га өстү. Бул каражаттардын 90% дан ашыгы салттуу түрдө КМШ өлкөлөрүнөн, биринчи кезекте Россиядан келет. Бул, бир жагынан, ички суроо-талапты колдойт, бирок экинчи жагынан, экономиканын тышкы шарттарга жогорку көз карандылыгын сактап калат.
Топтолгон резервдер төлөм балансын чыңдайт жана өлкөнүн тышкы соккуларга туруктуулугун жогорулатат. S&Pтин эсептөөлөрүнө ылайык, Тажикстан 2026-жылы орточо таза тышкы кредиторго айланат, анын тышкы активдери таза тышкы карызынан ашып түшөт. 2026-жылы болжолдонгон учурдагы эсептин профицити ИДПнын болжол менен 9% түзөт.
Бирок, резервдердин рекорддук деңгээли түзүмдүк тобокелдиктердин жоголушун билдирбейт. Экономика Орусиянын эмгек рыногундагы өзгөрүүлөргө, орус рублинин курсуна жана акча которуулардын көлөмүнүн төмөндөшүнө сезгич бойдон калууда.
Агенттик 2027-жылдан баштап акча каражаттарынын агымынын темпи басаңдайт деп күтөт, ал эми тышкы кирешелердин төмөндөшү жана импорттун жогорку көлөмү уланып жаткан шартта, учурдагы эсеп 2028-жылдан баштап кайрадан тартыштыкка туш болушу мүмкүн.
2025-жылдын аягында резервдердин көлөмү 6,4 миллиард долларды түзүп, кийинки айларда рекорддук 6,8 миллиард долларга чейин өскөн. Кошумча фактор – Улуттук банктын балансындагы монетардык эмес алтындын олуттуу көлөмү, ал агенттиктин күтүүлөрүнө ылайык, акырындык менен монетардык алтынга айландырылышы мүмкүн.
Тажикстандын эгемендүү кредиттик рейтингин кайра карап чыгуунун себептеринин бири тышкы позициянын бекемделиши болгон. 2026-жылдын 14-августунда S&P Global Ratings өлкөнүн узак мөөнөттүү чет элдик жана жергиликтүү валюта рейтингин "В" дан "В+" га көтөрүп, туруктуу божомол менен жарыялаган. Ошондой эле, агенттик алдыдагы жылдары мамлекеттик карыз ИДПнын 20% дан төмөн бойдон калат деп күтөт.
Аналитикалык көз караштан алганда, эл аралык резервдердин рекорддук деңгээли тажик экономикасынын тышкы туруктуулугун чыңдоонун эң маанилүү көрсөткүчтөрүнүн бирине айланууда.
Ошол эле учурда, алардын андан ары өсүшү өлкөнүн миграциялык кирешелерге түзүмдүк көз карандылыгын акырындык менен азайтуу, экспорттук базасын кеңейтүү жана чет элдик валюта кирешелеринин ички булактарынын өсүшүн камсыз кылуу мүмкүнчүлүгүнө жараша болот.
Сүрөт: myfin.by(myfin.bu)