Dushanbe, 2026-yil 25-avgust – Karavan Info axborot agentligi. Tojikistonning xalqaro zaxiralari 2026-yil may oyi oxiriga kelib rekord darajadagi 6,8 milliard dollarga yetdi.
S&P Global Ratings xalqaro reyting agentligining Tojikiston iqtisodiyoti boʻyicha soʻnggi hisobotiga koʻra, ushbu hajm mamlakatga taxminan 8,6 oylik prognoz qilingan joriy hisob toʻlovlariga teng tashqi moliyaviy buferni taqdim etadi.
Zaxiralarning o'sishi bir qator omillar bilan bog'liq: joriy hisob profitsitining saqlanib qolishi, mehnat migrantlarining pul o'tkazmalarining ko'payishi va Tojikiston Milliy bankining oltin aktivlarining o'sishi. Aynan shu tashqi daromadlar va oltin operatsiyalarining kombinatsiyasi mamlakatga tashqi moliyaviy buferini sezilarli darajada mustahkamlash imkonini berdi.
Pul o'tkazmalari ayniqsa katta ahamiyatga ega. Ularning hajmi 2025-yilda 48 foizga o'sib, YaIMning 60 foizidan ortig'ini tashkil etdi.
2026-yilning birinchi choragida ijobiy tendentsiya davom etdi: daromadlar o'tgan yilning shu davriga nisbatan taxminan 4% ga oshdi. Ushbu mablag'larning 90% dan ortig'i an'anaviy ravishda MDH mamlakatlaridan, birinchi navbatda Rossiyadan keladi. Bu, bir tomondan, ichki talabni qo'llab-quvvatlaydi, ikkinchi tomondan, iqtisodiyotning tashqi sharoitlarga yuqori darajada bog'liqligini saqlab qoladi.
To'plangan zaxiralar to'lov balansini mustahkamlaydi va mamlakatning tashqi zarbalarga chidamliligini oshiradi. S&P hisob-kitoblariga ko'ra, Tojikiston 2026-yilda tashqi aktivlari uning sof tashqi qarzidan oshib, o'rtacha sof tashqi kreditorga aylanishi mumkin. 2026-yilda prognoz qilingan joriy hisob profitsiti YaIMning taxminan 9 foizini tashkil qiladi.
Biroq, zaxiralarning rekord darajadagi darajasi tarkibiy xavflarning yo'qolishini anglatmaydi. Iqtisodiyot Rossiya mehnat bozoridagi o'zgarishlarga, Rossiya rublining kursiga va pul o'tkazmalari hajmining pasayishiga sezgirligicha qolmoqda.
Agentlik 2027-yildan boshlab pul oqimlari sur'ati sekinlashishini va tashqi daromadlarning kamayishi va importning yuqori darajada davom etishi fonida joriy hisob 2028-yildan boshlab yana defitsitga qaytishi mumkinligini kutmoqda.
2025-yil oxirida zaxiralar hajmi 6,4 milliard dollarni tashkil etdi va keyingi oylarda rekord darajadagi 6,8 milliard dollarga yetdi. Qo'shimcha omil – bu Milliy bank balansidagi pul bo'lmagan oltinning katta hajmi bo'lib, agentlikning taxminlariga ko'ra, uni asta-sekin pul oltiniga aylantirish mumkin.
Tojikistonning suveren kredit reytingini qayta ko'rib chiqishda tashqi mavqeining mustahkamlanishi omillardan biri bo'ldi. 2026-yil 14-avgustda S&P Global Ratings mamlakatning uzoq muddatli xorijiy va mahalliy valyuta reytingini barqaror prognoz bilan "B" dan "B+" ga ko'tardi. Agentlik shuningdek, kelgusi yillarda davlat qarzi YaIMning 20% dan past bo'lib qolishini kutmoqda.
Tahliliy nuqtai nazardan qaraganda, xalqaro zaxiralarning rekord darajadagi ko'rsatkichi Tojikiston iqtisodiyotining tashqi barqarorligini mustahkamlashning eng muhim ko'rsatkichlaridan biriga aylanib bormoqda.
Shu bilan birga, ularning keyingi o'sishi mamlakatning migratsiya daromadlariga tarkibiy qaramligini bosqichma-bosqich kamaytirish, eksport bazasini kengaytirish va valyuta tushumlarining ichki manbalarining o'sishini ta'minlash qobiliyatiga bog'liq bo'ladi.
Surat: myfin.by(myfin.bu)