Душанбе, 16 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». Тоҷикистон худро дар харитаи технологии байналмилалӣ ҳамчун кишваре муаррифӣ мекунад, ки метавонад рушди зеҳни сунъиро на дар ҷудоӣ аз энергетика, балки бар пояи экосистемаи соҳибихтиёри AI ва гидроэнергияи тоза пеш барад. Маҳз чунин симо дар мулоқоти вазири саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон Шералӣ Кабир бо президенти масъалаҳои ҷаҳонии бонки байналмилалии сармоягузории Goldman Sachs Ҷаред Коэн пешниҳод шуд.

Маркази асосии суҳбат лоиҳаи минтақаи махсуси зеҳни сунъӣ — Area AI гардид, ки ҳамчун аввалин фризонаи махсусгардонидашуда барои ширкатҳои соҳаи AI дар ҷаҳон муаррифӣ шудааст. Тибқи иттилои дафтари матбуоти вазорат, Шералӣ Кабир дар бораи ин тарҳ муфассал сухан гуфта, таъкид кардааст, ки ин майдон на танҳо як технопарк, балки муҳити фароҳамсозандаи инфрасохтори ҷаҳонии AI мебошад.

Дар асл, Тоҷикистон кӯшиш дорад дар яке аз самтҳои рақобатпазиртарини имрӯзӣ ҷойгоҳи худро пайдо кунад: пешниҳод намудани на танҳо ҳудуд ва қоидаҳои кор барои тиҷорат, балки шароитҳои асосӣ барои иқтисоди рақамии пуриқтидор ва сарфакор аз лиҳози энергетикӣ. Дар ҳамин замина ба иқтидори кишвар ҳамчун маркази «ҳисоббарориҳои сабз» таваҷҷуҳи вижа зоҳир шуд. Барои ширкатҳои бузурги ҷаҳонии технологӣ, ки дата-марказҳо, хидматҳои абрӣ ва моделҳои AI-ро рушд медиҳанд, масъалаи таъмини неруи боэътимод ва аз лиҳози экологӣ тоза аз дастрасӣ ба бозор ва кадрҳо камтар муҳим нест.

Таъкид шуд, ки консорсиуми Area AI аллакай ширкатҳои пешрафтаи байналмилалии соҳаи AI-ро муттаҳид кардааст, аз ҷумла Perplexity AI, Cerebras Systems, Supermicro, Yotta ва чанд шарики дигари технологиро. Ин нишон медиҳад, ки лоиҳа аз сатҳи идея берун рафта, атрофи худ тадриҷан як эътилофи воқеии саноативу сармоягузориро шакл медиҳад.

Самти дигари муҳими мулоқот лоиҳаи AI-GOV буд — низоми зеҳни сунъии агентӣ дар идоракунии давлатӣ. Ба иттилои вазорат, дар доираи ин ташаббус Perplexity Comet аллакай дар Вазорати саноат ва технологияҳои нав ҷорӣ шудааст. Платформа ҳамчунин барои автоматикунонии иҷозатномадиҳии тиҷорати хурду миёна истифода мешавад, ки ин ҳалли рақамиро аз сатҳи назария ба сатҳи кори амалӣ мебарорад.

Барои Тоҷикистон чунин лоиҳаҳо танҳо маънои навсозии технологиро надоранд. Онҳо симои нави иқтисодии кишварро месозанд — на танҳо ҳамчун таъминкунандаи неруи барқ, балки ҳамчун маркази эҳтимолии ҷойгиркунии инфрасохтори зеҳнӣ, ки дар он неруи сабз бо хидматҳои рақамӣ ҳамроҳ мешавад ва идоракунии давлатӣ тадриҷан ба рельсҳои чандиртару муосир мегузарад.

Тавофуқи ҷонибҳо барои идомаи кори муштарак ҷиҳати татбиқи лоиҳаҳои стратегии AI нишон медиҳад, ки сухан на аз як вохӯрии расмӣ, балки аз оғози муколамаи дарозмуддат бо бозигарони бузурги молиявию технологӣ меравад. Дар шароите ки рақобати ҷаҳонӣ барои сармоя, инфрасохтор ва салоҳиятҳои AI шиддат мегирад, Тоҷикистон кӯшиш дорад модели худро барои иштирок дар ин раванди ҷаҳонӣ пешниҳод кунад — тавассути энергия, минтақаҳои технологӣ ва давлатдории рақамӣ.

Акс: Хадамоти  матбуоти Вазорати саноат ва технологияҳои нави Тоҷикистон