Душанбе, 30 апрел, – АИ «Корвон Иттилоот». 29 апрел таҳти раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷаласаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Дар он натиҷаҳои рушди иҷтимоию иқтисодии кишвар дар семоҳаи якуми соли 2026 баррасӣ шуда, вазифаҳо то поёни сол муайян гардиданд. Ҷаласа на танҳо шакли ҳисоботӣ дошт, балки ба минбари муайянсозии посухҳо ба чолишҳои калидӣ табдил ёфт — аз бесуботии сиёсӣ ва тиҷоратии ҷаҳонӣ то зарурати суръат бахшидан ба рақамикунонии иқтисод ва идоракунӣ.
Дар суханронии худ Сарвари давлат махсус таъкид кард, ки дар шароити вазъи ноустувори сиёсати ҷаҳонӣ, маҳдудиятҳои иқтисодию тиҷоратӣ ва паёмадҳои тағйири иқлим вазифаи муҳими кишвар ҳифзи устувории макроиқтисодӣ, ҳимояи бозори дохилӣ ва кам кардани таъсири омилҳои беруна мебошад. Ин таъкид ба тамоми рӯзномаи ҷаласа самти умумӣ медиҳад: Тоҷикистон мекӯшад на танҳо суръати рушдро нигоҳ дорад, балки модели устувортари рушдро бунёд кунад, ки аз вобастагии камтар ба конъюнктураи беруна бархӯрдор бошад.
Ба гуфтаи Эмомалӣ Раҳмон, дар семоҳаи якуми соли 2026 рушди иқтисоди миллӣ ба 8 фоиз расид. Ин натиҷа пеш аз ҳама ба афзоиши ҳаҷми истеҳсоли саноатӣ ба андозаи 14 фоиз, кишоварзӣ — 8 фоиз, сармоягузорӣ ба сармояи асосӣ — 34 фоиз, хизматрасониҳои пулакӣ — 8,5 фоиз ва гардиши савдо — 22 фоиз таъмин гардид. Ҳамчунин афзоиши боркашонӣ ба андозаи 14 фоиз ва мусофиркашонӣ — 11 фоиз қайд шуд. Дар ҳамин ҳол, сатҳи таваррум 1,2 фоизро ташкил дод, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта пасттар аст.
Ин нишондиҳандаҳо собит месозанд, ки иқтисоди кишвар тамоюли мусбатро нигоҳ доштааст, аммо таҳлили президент аз хушбинии расмӣ фаротар рафт. Эмомалӣ Раҳмон бевосита зарурати истифодаи оқилонаи захираҳо, таҳкими амнияти озуқаворӣ ва энергетикӣ ва рушди истеҳсолоти рақобатпазирро таъкид намуд. Ба Ҳукумат, вазоратҳо, идораҳо ва мақомоти иҷроияи маҳаллӣ супориш дода шуд, ки устувории макроиқтисодиро таъмин намоянд ва ба хавфҳои беруна сари вақт вокуниш нишон диҳанд.
Бахши дигари муҳими ҷаласа ба иҷрои қисми даромади буҷети давлатӣ бахшида шуд. Таъкид гардид, ки дар маҷмӯъ натиҷаҳо мусбат арзёбӣ мешаванд: нақшаи даромадҳо ба андозаи 108,3 фоиз иҷро шуда, ба буҷет зиёда аз 16,7 миллиард сомонӣ ворид гардид, аз ҷумла аз ҳисоби мақомоти андоз — 119,4 фоиз ва Хадамоти гумрук — 102,9 фоиз.
Аммо, чунон ки Сарвари давлат зикр кард, дар паси нишондиҳандаҳои умумии мусбат мушкилоти ҷиддӣ, пеш аз ҳама афзоиши қарзи андозӣ, ҷой доранд. Дар робита ба ин Вазорати молия, Кумитаи андоз, Хадамоти гумрук ва мақомоти иҷроияи маҳаллӣ вазифадор шуданд, ки иҷрои босифати қисми даромади буҷетро таъмин намуда, барои коҳиши қарздорӣ чораҳои таъхирнопазир андешанд.
Эмомалӣ Раҳмон ҳамчунин ба беҳтар намудани маъмурияти андоз ва пардохтҳо, васеъ кардани пойгоҳи андозбандӣ, тақвияти назорати гумрукӣ ва ҷустуҷӯи манбаъҳои нави даромад таъкид кард. Ин дастурҳо аз талоши Ҳукумат барои баланд бардоштани устувории низоми молиявӣ на танҳо тавассути рушди иқтисод, балки бо идоракунии самараноки захираҳои дохилӣ дарак медиҳанд.
Ба бахши иҷтимоӣ низ таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир гардид. Ба Вазорати молия супориш дода шуд, ки иҷрои саривақтии уҳдадориҳои иҷтимоии давлат, аз ҷумла пардохти пурраи маош, нафақа ва дигар кумакпулиҳоро таъмин намояд ва назоратро бар маблағгузории соҳаҳо тақвият диҳад. Дар шароити афзояндаи талабот ба сифати идоракунии давлатӣ ин самт аз муҳимтарин бахшҳо боқӣ мемонад, зеро бевосита ба эътимоди аҳолӣ нисбат ба сиёсати пешбурдашаванда таъсир мерасонад.
Бахши назарраси ҷаласа ба лоиҳаҳои давлатии сармоягузорӣ бахшида шуд. Қайд гардид, ки дар кишвар 87 лоиҳаи чунин сармоягузорӣ ба маблағи умумии 51,6 миллиард сомонӣ амалӣ мегардад. Ин заминаи ҷиддӣ барои навсозии иқтисод, рушди инфрасохтор ва пешбурди соҳаҳои афзалиятнок мебошад. Бо вуҷуди ин, президент таъкид кард, ки суръати иҷрои як қатор лоиҳаҳо ҳанӯз пурра ба талаботи муқарраргардида ҷавобгӯ нест. Қафомонӣ асосан дар энергетика, мелиоратсия ва ирригатсия, инчунин дар баъзе иншооти соҳаи маориф мушоҳида мешавад. Сабабҳо ба идоракунии заиф ва назорати нокифоя рабт дода шуданд.
Дар ин робита ба сохторҳои масъул супориш дода шуд, ки татбиқи саривақтию босифати лоиҳаҳои сармоягузориро таъмин намоянд, иҷрои нақшаҳои молиявиро зери назорати қатъӣ гиранд, қафомониҳоро бартараф созанд ва ба кашолёбии муҳлатҳо ва истифодаи ғайрисамараноки маблағ роҳ надиҳанд. Ҳамзамон вазифа гузошта шуд, ки ҳамкорӣ бо шарикони рушд барои ҷалби захираҳои иловагии молиявӣ ва истифодаи муассири онҳо фаъолтар гардад.
Эмомалӣ Раҳмон инчунин масъалаи сармоягузории мустақими хориҷиро матраҳ намуда, онро яке аз омилҳои калидии таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва ҷорӣ намудани технологияҳои муосир номид. Ба Кумитаи давлатии сармоягузорӣ ва идораи амволи давлатӣ супориш дода шуд, ки дар муҳлати як моҳ сабабҳои коҳиши ҷалби сармояи мустақими хориҷиро ҳамаҷониба таҳлил намуда, нақшаи мушаххаси чорабиниҳоро пешниҳод кунад. Ба дигар сохторҳо низ супориш дода шуд, ки тарғиби иқтидори иқтисодии кишвар ва ҷалби ширкатҳои бонуфузи хориҷиро ба лоиҳаҳои афзалиятнок фаъол созанд.
Ба соҳаи бонкӣ ва молиявӣ низ таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир гардид. Ба Бонки миллии Тоҷикистон дар ҳамкорӣ бо ташкилотҳои қарзӣ супориш дода шуд, ки сиёсати пулию қарзиро самаранок татбиқ намуда, устувории асъори миллӣ ва коҳиши фишори асъориро таъмин кунад. Ҳамзамон вазифа гузошта шуд, ки фоизи қарзҳо поён бурда шуда, дастрасии соҳибкорон ба манбаъҳои молиявӣ васеъ, муҳлати қарздиҳӣ дароз ва маблағгузории соҳаҳои афзалиятнок, пеш аз ҳама истеҳсолоти ватанӣ, тақвият дода шавад.
Самти дигари муҳим — рақамикунонӣ мебошад. Эмомалӣ Раҳмон онро талаби замон ва шарти муҳими рушди устувори кишвар номид. Ба мақомоти давлатӣ супориш дода шуд, ки ҳисоббаробаркуниҳои ғайринақдиро васеъ, инфрасохтори рақамиро рушд, шароитро барои истифодаи воситаҳои электронии пардохт беҳтар ва низоми ягонаи пардохтиро дар тамоми қаламрави ҷумҳурӣ, аз ҷумла минтақаҳои дурдаст, ҷорӣ намоянд. Илова бар ин, қарор шуд гурӯҳи кории байниидоравӣ оид ба рақамикунонии соҳаи буҷетию молиявӣ таъсис ёбад ва ҳар семоҳа ба Ҳукумат натиҷаҳои корро пешниҳод кунад.
Ба Вазорати рушди иқтисод ва савдо супориш дода шуд, ки платформаи ягонаи рақамии мониторинг ва баҳодиҳии татбиқи санадҳои стратегии давлатиро бо истифода аз зеҳни сунъӣ роҳандозӣ кунад. Ҳамзамон вазифа гузошта шуд, ки хизматрасониҳои давлатӣ ба як портали ягона ворид карда шаванд, аз низомҳои ҷудогона даст кашанд, тайёрӣ ва бозомӯзии кадрҳо пурзӯр гардад ва сатҳи тахассуси мутахассисон ба талаботи иқтисоди рақамӣ мутобиқ карда шавад. Махсус таъкид гардид, ки ҳуҷҷатҳои электронӣ бояд аз ҷониби ҳама сохторҳои давлатӣ пурра эътироф шаванд ва расмиёти зиёдатӣ ва такроршаванда бартараф шаванд.
Соҳаи саноат низ мавриди таҳлили муфассал қарор гирифт. Президент ба масъулон супориш дод, ки сабабҳои коҳиши нишондиҳандаҳои саноати истихроҷиро омӯзанд, пешниҳодҳои мушаххас барои ҳалли мушкилот ироа кунанд, коркарди пурраи канданиҳои фоиданокро дар дохили кишвар ба роҳ монанд, маҳсулоти ниҳоӣ истеҳсол кунанд ва иқтидорҳои бекормондаро ба кор андозанд.
Ба амнияти озуқаворӣ низ аҳамияти вижа дода шуд. Эмомалӣ Раҳмон онро вазифаи стратегӣ ва ҳаётан муҳим номид. Дар ин замина ба сохторҳо супориш дода шуд, ки кишти баҳорӣ ва такрориро сари вақт анҷом диҳанд, истифодаи самараноки заминро таъмин намуда, дар як сол се-чор ҳосил ба даст оранд, технологияҳои гармхонаӣ ва обёрии қатрагиро густариш диҳанд, талафоти занбӯри асалро пешгирӣ кунанд, чорводориро рушд диҳанд, истеҳсоли гӯшт ва дигар маҳсулоти асосии ғизоиро зиёд намуда, вобастагӣ аз воридотро коҳиш диҳанд. Ҳамчунин вазифаҳои вобаста ба беҳтар кардани ҳолати мелиоративии замин ва истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ низ дода шуданд.
Дар савдои хориҷӣ, тавре дар ҷаласа зикр шуд, гардиш дар семоҳаи якуми соли 2026 ба 2 миллиарду 676 миллион доллар расида, нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 12,8 фоиз афзоиш ёфтааст. Бо вуҷуди ин, тавозуни савдо ҳанӯз манфӣ буда, 1 миллиарду 648 миллион долларро ташкил медиҳад. Дар посух ба ин ба вазоратҳои рушди иқтисод ва савдо, саноат ва технологияҳои нав, Агентии содирот ва дигар сохторҳо супориш дода шуд, ки содироти маҳсулоти коркардшудаи дорои арзиши иловагии баландро афзоиш диҳанд, вобастагии бозори дохилиро аз воридот кам намоянд ва дастрасӣ ба бозорҳои хориҷиро густариш диҳанд.
Дар бахши иҷтимоӣ ва маънавӣ низ вазъи соҳаи маориф мавриди таҳлил қарор гирифт. Президент супориш дод, ки барои баланд бардоштани сифати таҳсил ва мутобиқати он ба талаботи бозори меҳнат чораҳои иловагӣ андешида шаванд, фарогирии кӯдакон ба таҳсилоти томактабӣ тавассути шаклҳои алтернативӣ ва бахши хусусӣ васеъ гардад, татбиқи барномаи рушди фанҳои дақиқ таъмин шавад ва муҷаҳҳазсозии муассисаҳои таълимӣ бо кабинетҳо ва лабораторияҳои муосир фаъолона пеш бурда шавад. Ба Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ бошад, вазифа гузошта шуд, ки тақсимоти хатмкунандагонро барои бартарафсозии норасоии кадрҳои тиббӣ, махсусан дар шаҳру ноҳияҳо ва деҳаҳои дурдаст, таъмин кунад, рушди соҳаи фарматсевтиро пеш барад ва назорати сифатии доруворӣ ва маҳсулоти тиббиро тақвият диҳад.
Мавзӯи анҷомии ҷаласа иҷрои нақшаи корҳои ободонӣ ва созандагӣ ба ифтихори 35-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон буд. Тибқи маълумоти пешниҳодшуда, сатҳи иҷрои корҳои созандагӣ ба 106,7 фоиз расидааст. Эмомалӣ Раҳмон таъкид намуд, ки ин нишонаи заҳмати созандаи мардум ва фаъолияти самараноки мақомоти давлатист, аммо дар як қатор шаҳру ноҳияҳо иҷрои нақша ҳанӯз қонеъкунанда нест. Ба роҳбарони вазорату идораҳо, мақомоти маҳаллии иҷроияи ҳокимияти давлатӣ ва сохторҳои марказӣ супориш дода шуд, ки қафомониҳоро фавран бартараф намоянд, сифати сохтмонро таъмин кунанд, ҷалби сармояи хусусӣ ва иштироки фаъолонаи мардумро бештар созанд.
Дар анҷоми ҷаласа президент бори дигар зарурати иҷрои ҳатмӣ ва самараноки супоришу дастурҳои Сарвари давлат ва Ҳукуматро хотиррасон намуда, ҳамчунин дастурҳои навро барои фаъолсозии корҳои ободонию созандагӣ ва таҳияи барномаҳои арзандаи фарҳангӣ ба муносибати ҷашни истиқлол ироа кард.
Акс: Хадамоти матбуоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон