Душанбе, 2026 жылғы 25 тамыз – Karavan Info жаңалықтар агенттігі. Тәжікстанның халықаралық резервтері 2026 жылдың мамыр айының соңына қарай рекордтық 6,8 миллиард долларға жетті.
S&P Global Ratings халықаралық рейтинг агенттігінің Тәжікстан экономикасы туралы соңғы есебіне сәйкес, бұл көлем елге ағымдағы шот бойынша болжамды төлемдердің шамамен 8,6 айына тең сыртқы қаржы буферін қамтамасыз етеді.
Резервтердің өсуі бірқатар факторларға байланысты: ағымдағы шоттың профицитінің сақталуы, еңбек мигранттарынан түсетін ақша аударымдарының артуы және Тәжікстан Ұлттық банкінің алтын активтерінің өсуі. Сыртқы кірістер мен алтын операцияларының осы үйлесімі елге сыртқы қаржылық буферін айтарлықтай нығайтуға мүмкіндік берді.
Ақша аударымдары әсіресе маңызды. Олардың көлемі 2025 жылы 48%-ға өсіп, ЖІӨ-нің 60%-дан астамын құрады.
2026 жылдың бірінші тоқсанында оң үрдіс жалғасты: кірістер өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен 4%-ға өсті. Бұл қаражаттың 90%-дан астамы дәстүрлі түрде ТМД елдерінен, ең алдымен Ресейден келеді. Бұл, бір жағынан, ішкі сұранысты қолдайды, бірақ екінші жағынан, экономиканың сыртқы жағдайларға жоғары тәуелділігін сақтайды.
Жинақталған резервтер төлем балансын нығайтады және елдің сыртқы күйзелістерге төзімділігін арттырады. S&P бағалауы бойынша, Тәжікстан 2026 жылы сыртқы активтері таза сыртқы қарызынан асып түсетін орташа таза сыртқы кредиторға айналуы мүмкін. 2026 жылы болжамды ағымдағы шот профициті ЖІӨ-нің шамамен 9%-ын құрайды.
Дегенмен, резервтердің рекордтық деңгейі құрылымдық тәуекелдердің жойылуын білдірмейді. Экономика Ресей еңбек нарығындағы өзгерістерге, Ресей рублінің айырбас бағамына және ақша аударымдары көлемінің төмендеуіне сезімтал болып қала береді.
Агенттік сыртқы кірістердің төмендеуі және импорттың жоғары деңгейінің сақталуы аясында қолма-қол ақша ағындарының қарқыны 2027 жылдан бастап баяулайды деп күтеді, ал ағымдағы шот 2028 жылдан бастап тапшылыққа қайта оралуы мүмкін.
2025 жылдың соңында резервтер көлемі 6,4 миллиард долларды құрады және кейінгі айларда рекордтық 6,8 миллиард долларға дейін өсті. Қосымша фактор — Ұлттық банктің балансындағы ақшалай емес алтынның айтарлықтай көлемі, ол агенттіктің күтуінше, біртіндеп ақшалай алтынға айналдырылуы мүмкін.
Тәжікстанның егеменді несиелік рейтингін қайта қарау факторларының бірі сыртқы позицияның нығаюы болды. 2026 жылдың 14 тамызында S&P Global Ratings елдің ұзақ мерзімді шетелдік және жергілікті валюта рейтингін тұрақты болжаммен «B»-ден «B+»-ке көтерді. Агенттік сонымен қатар алдағы жылдары мемлекеттік қарыз ЖІӨ-нің 20%-дан төмен болып қалады деп күтеді.
Аналитикалық тұрғыдан алғанда, халықаралық резервтердің рекордтық деңгейі Тәжікстан экономикасының сыртқы тұрақтылығын нығайтудың маңызды көрсеткіштерінің біріне айналуда.
Сонымен қатар, олардың одан әрі өсуі елдің көші-қон кірістеріне құрылымдық тәуелділігін біртіндеп азайту, экспорттық базасын кеңейту және шетел валютасы түсімінің ішкі көздерінің өсуін қамтамасыз ету мүмкіндігіне байланысты болады.
Фото: myfin.by(myfin.bu)